ป้าคนนี้รู้จักตอบแทนกันตามมารยาทดีทีเดียว ตอบคำถามหนึ่งข้อแล้วก็ต้องถามกลับมาให้คุ้มอีกหนึ่งข้อ แน่นอนว่าหวังเอ้อร์นีไม่คิดปิดบัง เพราะต่อไปเธอยังต้องอาศัยอยู่ที่นี่
เธอจึงทำท่าราวกับเป็นคนตรงไปตรงมา ถามอะไรก็ตอบอย่างนั้น “เฮ้อ ฉันหนีภัยอดอยากจากทางเหนือไปเมื่อช่วงปีสี่สิบกว่า ๆ อยู่ทางนั้นแล้วปรับตัวไม่ได้จริง ๆ พอดีตอนนี้บ้านเมืองสงบแล้ว ก็เลยคิดว่ากลับมาอยู่ใกล้บ้านเกิดน่าจะดีกว่า”
“โอ้ เธอหนีภัยอดอยากออกไปจากแถวเรานี่เองหรือ”
“ไม่ใช่หมู่บ้านนี้หรอก แต่อยู่ละแวกใกล้เคียงนี่แหละ เพียงแต่ตอนนี้จะกลับไปก็ยาก พอดีผู้ใหญ่บ้านที่หมู่บ้านเดิมของฉันเป็นสหายร่วมรบกับสหายหู ก็เลยแนะนำให้มาที่นี่
ไม่ว่าจะพูดอย่างไร ที่นี่ก็อยู่ใกล้บ้านเกิด อย่างน้อยก็คงไม่ถึงกับปรับตัวกับดินฟ้าอากาศไม่ได้ใช่ไหม อีกอย่าง พื้นที่แถวนี้ก็ดี ย้ายมาแล้วอย่างไรก็ไม่ถึงกับอดตาย”
“นั่นก็จริง ที่นี่คนขยันไม่มีวันอดตาย ว่าแต่ นี่คือลูกของเธอหรือ แล้วพ่อของเด็กล่ะ”
หวังเอ้อร์นีตอบอย่างไม่ใส่ใจ “ฉันเลิกกับเขาไปแล้ว คนไม่ได้เรื่อง เดิมทีก็เป็นลูกเขยแต่งเข้าบ้านฝ่ายหญิงแท้ ๆ แต่กลับร้องห่มร้องไห้ไม่ยอมย้ายมาด้วย แล้วฉันจะทนอยู่กับเขาไปทำไม”
จากนั้นเธอก็พูดต่อว่า “จริงสิ ฉันแซ่หวัง ส่วนเด็กมีชื่อเล่นว่าผิงอัน หลายปีนั้นฉันก็มีความหวังเพียงเท่านี้แหละ ผิงอัน เรียกคุณย่าสิ”
ผิงอันเชื่อฟัง เรียก “คุณย่า” อยู่หลายครั้ง ส่วนเรื่องที่แม่พูดเพียงไม่กี่ประโยคก็เปลี่ยนนามสกุลให้เขา แล้วยังเตรียมตั้งชื่อจริงใหม่ เขาฟังผ่านหูแต่ไม่ได้เก็บมาใส่ใจ
อย่างไรเสียตั้งแต่เกิดเขาก็ใช้นามสกุลของคนอื่นอยู่แล้ว จะตามนามสกุลแม่หรือตามนามสกุลพ่อจะสำคัญอะไร พ่อแบบนั้น ต่อให้ให้ใช้นามสกุลเดียวกัน เขายังรู้สึกรังเกียจด้วยซ้ำ
“ป้า ฉันเห็นว่าเวลาไม่เช้าแล้ว ขอตัวไปก่อนนะ ไว้ค่อยคุยกันใหม่” ถึงเธอจะรู้ดีว่าใครเป็นฝ่ายเดินจากไปก่อน คนนั้นย่อมกลายเป็นหัวข้อสนทนาของพวกป้า ๆ
แต่เธอก็ไม่มีทางเปลี่ยนความจริงข้อนี้ได้ เพราะต่อให้เธอยังไม่ไป ในช่วงสิบวันครึ่งเดือนนี้ แม่ลูกคู่นี้ก็ต้องครองอันดับหนึ่งในหัวข้อซุบซิบอย่างเหนียวแน่น เว้นแต่จะมีบุคคลโด่งดังรายใหม่โผล่มากลบกระแสพวกเธอ
ในเมื่อเป็นเช่นนี้ จะเดินจากไปเร็วหรือช้าก็ให้ผลเหมือนกัน วันนี้ยังพูดไม่หมด พรุ่งนี้ก็คุยต่อได้อยู่ดี
ช่างเถอะ เสียเวลาไม่ไหว ไปก่อนดีกว่า
หวังเอ้อร์นีปั่นจักรยานเก่าที่นอกจากกระดิ่งไม่ดังแล้ว ส่วนอื่นดังหมดทุกจุดไปตามทางที่บรรดาป้าบอก ภายใต้สายตาของผู้คนทั้งหมู่บ้าน ก่อนจะจอดอย่างมั่นคงหน้าบ้านผู้นำแห่งหมู่บ้านชุนซาน
หลังจอดจักรยานเรียบร้อย เธอก็ก้าวไปเคาะประตูพอเป็นพิธี จากนั้นตะโกนเสียงดังว่า “มีใครอยู่ไหมคะ ที่นี่ใช่บ้านผู้ใหญ่บ้านหูหรือเปล่า”
หญิงวัยราวห้าสิบปีคนหนึ่งถูกเสียงเรียกดึงดูดให้ออกมา มองเธออย่างสงสัย “โอ้ สาวน้อยหน้าตาดีทีเดียว เธอมาจากไหน มาหาผู้ใหญ่บ้านหูของฉันมีธุระอะไรหรือ”
ใช่แล้ว นับตั้งแต่ออกจากหมู่บ้านเดิม หวังเอ้อร์นีก็ค่อย ๆ ลบการปลอมแปลงออกทีละน้อยทุกวัน จนกระทั่งเดินทางมาถึงวันนี้ ในที่สุดก็ดูเป็นผู้เป็นคนขึ้นมา
แน่นอนว่าเธอไม่กล้าทำเกินไปนัก เพราะกลัวว่ารูปลักษณ์จะไม่ตรงกับคำบรรยาย แล้วถูกจับเป็นสายลับฝ่ายศัตรู หากเป็นเช่นนั้นคงตายอย่างไม่เป็นธรรมเกินไป
แต่เธออายุสามสิบปี ทำให้ดูเหมือนสามสิบกว่าก็คงไม่เกินไปใช่ไหม ยิ่งจัดแต่งตัวเรียบร้อย สวมเสื้อผ้าที่ดูอ่อนวัยขึ้นเล็กน้อย อย่างน้อยเวลาออกไปข้างนอกก็คงไม่ถูกเรียกว่าป้าแก่หรือหญิงวัยกลางคนอีก
“โอ้ คุณป้าใช่ไหมคะ ฉันชื่อหวังเอ้อร์นี มาขอพึ่งพาจากทางมณฑลเซียง ซุนอ้ายตั่งเป็นผู้ใหญ่บ้านของหมู่บ้านเดิม เขาเป็นคนช่วยติดต่อให้ค่ะ”
“ฉันได้ยินผู้ใหญ่บ้านหูพูดแล้วว่ามีเรื่องนี้อยู่จริง เอ้อร์โก่วจื่อโทรมาบอกเขาแล้ว โอ้โฮ เธอมาเร็วจริง ๆ รีบเข้าบ้านมาคุยกันก่อน”
เอ้อร์โก่วจื่อหรือ ที่แท้ผู้ใหญ่บ้านซุนซึ่งมักแสดงสีหน้าเคร่งขรึม ยังมีชื่อเล่นแบบนี้ด้วย ช่างจินตนาการไม่ออกจริง ๆ ว่าสมัยที่เขายังเป็นเอ้อร์โก่วจื่อจะมีชีวิตโลดโผนเพียงใด
“คุณป้าคะ ฉันยังไม่ได้ถามเลยว่าคุณป้าแซ่อะไร” หวังเอ้อร์นีชวนคุยไปพลาง ยกจักรยานพร้อมสัมภาระข้ามธรณีประตูไปพลาง โดยมีผิงอันเดินตามอยู่ข้างกาย
“จะถามแซ่อะไรกัน เรียกฉันว่าป้าเฉียนก็พอ นี่คือลูกชายของเธอหรือ”
“ใช่ค่ะ ชื่อเล่นว่าผิงอัน เมื่อก่อนใช้แซ่เถียนตามพ่อ คราวนี้ตอนขึ้นทะเบียนบ้าน ฉันตั้งใจว่าจะเปลี่ยนไปพร้อมกัน ให้เขาใช้แซ่หวังตามฉัน”
ภายหลังซุนอ้ายตั่งได้ส่งจดหมายมาแยกต่างหากหนึ่งฉบับ เล่าเรื่องของหวังเอ้อร์นีตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ใช่เพราะเขาชอบซุบซิบหรือปากยาว แต่เพราะจำเป็นต้องชี้แจงภูมิหลังให้ชัดเจน
ในฐานะอดีตทหาร เรื่องพวกนี้เป็นความรู้พื้นฐาน ชายชราผู้มากประสบการณ์ทั้งสองต่างก็รอบคอบมาก
ด้วยเหตุนี้ ป้าเฉียนจึงกุมข่าววงในของหมู่บ้านชุนซานไว้ในมือ ย่อมรู้สถานการณ์ของหวังเอ้อร์นีดี เมื่อได้ยินคำพูดนี้ สีหน้าจึงไม่เปลี่ยนแปลงแม้แต่น้อย
“ได้ รอลุงของเธอกลับมา ฉันจะบอกเขาเอง คืนนี้กินข้าวที่นี่นะ ฉันจะจัดอาหารต้อนรับให้”
หวังเอ้อร์นีพยักหน้า “ดีเลยค่ะ ฉันจะได้ลองชิมฝีมือของป้าด้วย จริงสิ คราวนี้ฉันเดินทางมาจากเมืองเหลียน ซื้ออาหารทะเลแห้งมามากพอสมควร คืนนี้เอาปลาแห้งสักตัวมาทำกินกันดีไหม
ฉันเคยกินแต่ของสด รู้สึกว่ามีกลิ่นแปลก ๆ อยู่เสมอ ไม่รู้ว่าของแห้งรสชาติเป็นอย่างไร จะคาวหรือเปล่า”
“เฮ้อ ที่เดิมของเธออยู่พื้นที่ตอนใน รู้สึกว่าคาวก็เพราะยังไม่ชินกับรสชาติแบบนี้แน่นอน พอกินบ่อย ๆ แล้วจะลืมไม่ลงเอง อีกอย่าง ปลาทะเลที่ไม่คาวก็มีตั้งมาก ไว้คราวหลังลองชิมอย่างอื่นดู”
“ได้ค่ะ ฉันจะช่วยป้าเตรียมของ แล้วถือโอกาสเรียนฝีมือด้วย”
“ไม่ต้องเลย เธอเดินทางร่อนเร่มาครึ่งเดือนแล้ว คืนนี้พักผ่อนให้เต็มที่ก่อน ต่อจากนี้ยังมีงานต้องจัดการอีกมาก จะทำงานก็ไม่จำเป็นต้องรีบร้อนในเวลาเพียงครู่เดียว”
ป้าเฉียนพูดจริงทำจริง เพื่อขจัดความคิดที่หวังเอ้อร์นีจะเข้าไปช่วย จึงพาทั้งสองไปยังห้องหนึ่ง แล้วชี้ไปที่ห่อสัมภาระขนาดใหญ่ซึ่งวางอยู่ตรงมุมเตียงเตาว่า
“นี่เป็นห้องของลูกสาวคนโตของฉัน ปีที่แล้วเธอแต่งงานออกไปแล้ว พอดีเหลือห้องว่างให้แม่ลูกพวกเธอพัก
ส่วนนั่นคือสัมภาระที่พวกเธอส่งมา ผู้ใหญ่บ้านหูไปรับกลับมาให้ตั้งแต่สองวันก่อน ถ้าเธอยังพอมีแรง ก็ลองตรวจดูหน่อยว่ามีของหายหรือไม่”
เมื่อเห็นว่าจัดที่พักให้เรียบร้อยแล้ว ป้าเฉียนก็รีบถอยออกจากห้องทันที ระหว่างเดินยังไม่ลืมกำชับว่า “เธอพักอยู่ในห้องเถอะ จะจัดสัมภาระก็ได้ ไม่ต้องเข้ามาที่ครัว”
เอาเถอะ ดูออกว่าครั้งนี้ไม่ต้องการให้เธอช่วยจริง ๆ หวังเอ้อร์นีถึงกับสงสัยว่า หากยังยื้อกันต่อไป อีกฝ่ายอาจโมโหใส่เธอเสียก่อน
“ผิงอัน ไปเอาของบนจักรยานลงมาให้หมด” หวังเอ้อร์นีออกคำสั่งให้เจ้ากุ้งตัวเล็กทำงาน ขณะลงมือเปิดห่อสัมภาระ
“ครับ”
“อีกอย่าง ถ้าเจอป้าเฉียน อย่าลืมทักทายด้วย”
“แล้วผมควรเรียกว่าอะไรครับ”
“เรียกคุณย่าเหมือนตอนอยู่ปากทางหมู่บ้านก็ได้ ที่นี่มีเพียงคำเรียกภรรยาของพี่ชายกับพี่ชายของพ่อที่ต่างออกไปเล็กน้อย โดยเรียกว่าป้าใหญ่กับลุงใหญ่ ส่วนญาติคนอื่นจะเรียกเหมือนข้างนอกก็ได้”
ผิงอันพยักหน้า “ผมรู้แล้วครับ”
เมื่อถามจนเข้าใจ ผิงอันก็ผ่อนคลายลง เขาเองก็ไม่อยากถูกคนอื่นเรียกว่าเป็นน้ำเต้าปิดปากที่ไม่รู้จักพูดจา
ดังนั้นตอนออกจากห้อง เมื่อสบสายตากับป้าเฉียน เขาจึงเป็นฝ่ายทักก่อน “คุณย่าเฉียนครับ”
“จ้ะ ผิงอัน จะไปทำอะไรหรือ”
“แม่ให้ผมไปขนสัมภาระ จะได้เอาปลาแห้งมาให้ คุณย่าเฉียน เดี๋ยวผมเอามาส่งนะครับ” พูดจบ เขาก็วิ่งตึงตังออกไป
เหลือเพียงป้าเฉียนที่พึมพำอยู่ในครัวว่า เด็กดีและเชื่อฟังขนาดนี้ ยังมีคนรีบร้อนอยากตัดขาดความสัมพันธ์ด้วย ช่างตาบอดใจมืดจริง ๆ ก็จริง! เฉินซื่อเหม่ยแบบนั้นจะมีจิตสำนึกอะไร ไม่เอาก็ดีแล้ว หากยังฝืนลากต่อไปจนถูกสูบเลือดเสียอีก แบบนั้นต่างหากที่น่าโมโหกว่าเดิม