เริ่มจากระบายน้ำออกจากนาข้าว ระหว่างระบายน้ำ ทุกคนต่างระมัดระวังเป็นพิเศษ เพราะกลัวว่าปลาจะหลุดรอดไปแม้แต่ตัวเดียว เนื่องจากสุดท้ายปลาพวกนี้ต้องนำไปชั่งน้ำหนัก และนับรวมเป็นผลผลิตต่อหมู่ด้วย
เมื่อคำนวณรวมกันแล้ว น้ำหนักปลาทั้งหมดอยู่ที่ประมาณแปดร้อยชั่ง ตัวเลขนี้ถือว่าไม่เลว แต่ก็ยังไม่ใช่ระดับดีที่สุด ตามทฤษฎีแล้วควรเก็บเกี่ยวได้ประมาณหนึ่งพันสองร้อยชั่ง
ดูเหมือนปีหน้าคงเลี้ยงปลากินหญ้าไม่ได้แล้ว ลองเปลี่ยนเป็นปลาตะเพียนกับปลาคาร์พดีไหม
แน่นอนว่านี่เป็นเพียงความคิดของหวังเอ้อร์นีคนเดียว ในสายตาของคนอื่น ผลผลิตระดับนี้ถือว่าอุดมสมบูรณ์มากแล้ว เพราะเป็นผลผลิตที่ได้เพิ่มมาโดยไม่กระทบการปลูกข้าว แทบไม่ต่างจากของที่ได้มาฟรี
ยิ่งไปกว่านั้น ตลอดปีที่ผ่านมา ทุกคนเห็นกับตาว่างานกำจัดวัชพืชในนาของหวังเอ้อร์นีน้อยกว่าของคนอื่นมาก
ผู้ใหญ่บ้านหูในเวลานี้เลิกสูบยาเส้นแล้ว สีหน้าเคร่งขรึมก็หายไป เหลือเพียงเสียงหัวเราะอย่างอารมณ์ดี เขาแย่งเคียวจากมือหวังเอ้อร์นี ก่อนลงนาเกี่ยวข้าวเป็นคนแรก
ป้าเฉียนกลอกตาใส่ผู้ใหญ่บ้านหูอย่างแรง แล้วเบียดเข้ามาข้างหวังเอ้อร์นีพร้อมพูดแก้ต่างว่า “เอ้อร์นี ลุงของเธอดีใจจนลืมตัว ถึงได้แย่งงานลงเคียวไป เธออย่าโกรธเลยนะ”
หวังเอ้อร์นียิ้มพลางโบกมือ “ไม่เป็นไร ก็แค่ที่ดินหนึ่งหมู่ ลุงอยากเกี่ยวก็ให้ลุงเกี่ยวไปสิ ไม่ใช่แค่ลงเคียวหรอก ฉันยังอยากให้ลุงช่วยเก็บเกี่ยวทั้งหมดเลย”
“เก็บสิ เก็บให้หมด เอ้อร์นี คนทั้งหมู่บ้านจะช่วยเธอเก็บเกี่ยวเอง ขอแค่ปีหน้าสอนทุกคนหน่อยว่าจะเลี้ยงปลาในนาข้าวยังไง”
หวังเอ้อร์นีชะงักไปเล็กน้อย พูดตามตรง นี่เป็นครั้งแรกที่เธอได้ยินคำว่า “ปลูกปลา” แต่ในบริบทนี้ ทุกคนก็เข้าใจดีว่าหมายถึงอะไร
ท่ามกลางสายตาที่จับจ้องของทุกคน หวังเอ้อร์นีพยักหน้า “เรื่องนั้นไม่มีปัญหา เดี๋ยวฉันจะเขียนขั้นตอนสำคัญเป็นคู่มือ ฝากไว้กับลุง พวกคุณค่อยมาอ่านศึกษาได้”
“ปีหน้าระหว่างลงมือทำ ถ้าเจอปัญหาอะไรก็มาถามฉันได้ ถ้าฉันช่วยได้ ฉันไม่ปิดบังแน่นอน”
“ดีเลย ขอบใจมากนะ เอ้อร์นี ถ้าเรื่องนี้สำเร็จ พวกเราทั้งหมู่บ้านจะซาบซึ้งในน้ำใจของเธอ”
“ไป ๆ พูดอะไรกัน คำพูดแบบนี้หมายความว่าถ้าเกิดปัญหาขึ้น ก็จะมาหาเอ้อร์นีถึงบ้านอย่างนั้นหรือ”
ผู้ใหญ่บ้านหูรีบแทรกขึ้น “ฉันขอบอกไว้ก่อนนะ เอ้อร์นีสอนวิธีให้แล้ว แต่ถ้าใครขี้เกียจ ไม่ยอมทำตาม แล้วสุดท้ายเกิดปัญหาขึ้น ยังกล้ามาให้เอ้อร์นีรับผิดชอบ ฉันจะไล่ออกไปให้หมด”
“ไม่มีใครติดหนี้พวกคุณทั้งนั้น ทุกคนวางท่าทีให้ถูกต้องหน่อย”
“เอาล่ะ ๆ ฉันพูดผิดเอง ได้หรือยังล่ะ ผู้ใหญ่บ้านหู ทำไมอารมณ์ร้อนอย่างนี้”
ป้าเฉียนส่งเสียงฮึเบา ๆ “เอ้อร์นีเพิ่งย้ายมาได้ไม่นาน ก็ต้องแบกรับเรื่องใหญ่ขนาดนี้แล้ว ตัวแค่นี้จะรับไหวได้อย่างไร”
เธอจะคอยปกป้องเอ้อร์นีแล้วจะทำไม เด็กดีขนาดนี้ เพิ่งมาอยู่ได้ไม่นานก็สร้างชื่อเสียงให้ผู้ใหญ่บ้านหูตั้งมากมาย ไม่ใช่แค่ปกป้องหรอก จะยกไว้บนหิ้งเธอก็ยอม
ต้องบอกว่ามีคนจำนวนไม่น้อยที่อยากรู้ผลผลิตของที่ดินหนึ่งหมู่นี้ ฤดูเก็บเกี่ยวปีนี้หวังเอ้อร์นีจึงสบายมาก งานทุกอย่างถูกคนอื่นแย่งไปทำหมด
สุดท้ายเมื่อชั่งน้ำหนัก ผลผลิตของที่ดินหนึ่งหมู่นี้อยู่ที่สามร้อยยี่สิบเอ็ดชั่ง ปริมาณใกล้เคียงกับปีก่อน ๆ แต่ต้องไม่ลืมว่านี่เป็นที่ดินบุกเบิกใหม่ในปีแรก ขณะที่ของคนอื่นเป็นที่นาที่เพาะปลูกมานานแล้ว
หลังเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จ ตามปกติยังสามารถปลูกพืชอีกรอบได้ เช่น เรพซีด แต่หวังเอ้อร์นีเลือกปล่อยให้ดินพักตัว พร้อมหว่านเมล็ดอัลฟัลฟาลงไปอีกครั้ง
ปีหน้าเธอวางแผนจะใช้ที่ดินหนึ่งหมู่นี้เริ่มเพาะพันธุ์ลูกผสม
จากนั้นเธอหันไปสนใจแปลงข้าวโพดบนพื้นที่ไร่ ผลผลิตข้าวโพดของเธอถือว่าใช้ได้ โดยเฉพาะแปลงหมายเลขหกที่โดดเด่นที่สุด
ไม่เพียงให้ผลผลิตสูง แต่ยังทนแล้งได้ดี หากคำนวณเป็นผลผลิตต่อหมู่แล้ว น่าจะได้ประมาณหนึ่งพันสองร้อยชั่ง
รองลงมาคือแปลงหมายเลขแปด ผลผลิตอยู่ในระดับปานกลาง สูงกว่าพันธุ์ปัจจุบันเล็กน้อย แม้ไม่โดดเด่นมาก แต่มีความทนแล้งดี รสชาติก็ใช้ได้ เพียงยังไม่ถึงระดับดีที่สุด
อย่างไรก็ตาม แค่นี้ก็ถือว่าใช้ได้แล้ว เพราะเมื่อรักษาจุดเด่นด้านหนึ่งไว้ ก็ย่อมต้องแลกกับอีกด้านหนึ่ง
หวังเอ้อร์นีคิดแล้วคิดอีก สุดท้ายก็ตัดใจเก็บสายพันธุ์อื่นทั้งหมดเข้าคลัง เพราะในเวลานี้ ทุกอย่างต้องให้ความสำคัญกับผลผลิตเป็นอันดับแรก ส่วนเรื่องอื่นค่อยว่ากันภายหลัง
แต่เธอยังคงทำเครื่องหมายไว้ทั้งสมุดบันทึกและเมล็ดพันธุ์ที่มีศักยภาพ ก่อนเก็บใส่ถุงเก็บของ แล้วนำไปวางบนชั้นเฉพาะอย่างดี
งานวิจัยเหล่านี้ยังทำต่อได้ เพียงแต่ต้องรอเวลา หรือไม่ก็รอส่งต่อให้ผู้ที่มีวาสนาในอนาคต
เธอคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ที่ดีที่สุดทั้งหมด เก็บไว้ในมิติหนึ่งส่วน เก็บไว้ที่บ้านอีกหนึ่งส่วน ส่วนที่เหลือใช้เป็นเสบียงสำหรับรับประทาน
ผิงอันกัดข้าวโพดรสหวานหอม พลันเกิดความใฝ่ฝันขึ้นในใจ “แม่ แม่ว่าผมสืบทอดงานของแม่ดีไหม”
“ทำไมล่ะ โตขึ้นอยากเป็นนักวิทยาศาสตร์หรือ”
“ก็ไม่เชิงครับ ผมแค่อยากเหมือนแม่ วิจัยเมล็ดพันธุ์ที่ให้ผลผลิตสูงกว่าและอร่อยกว่า เพื่อให้คนจำนวนมากได้ประโยชน์”
“แล้วลูกรู้ได้ยังไงว่าจุดเริ่มต้นของแม่คือเพื่อคนอื่น ไม่ใช่เพื่อตัวแม่เอง”
“ลูก ถ้าลูกอยากวิจัยเมล็ดพันธุ์ แม่ไม่ขัดข้อง แต่แม่หวังว่าลูกจะทำเพราะลูกชอบ ไม่ใช่เพราะแม่ และยิ่งไม่ใช่เพราะคนอื่น”
“ทำไมล่ะครับ ถ้าเป็นพ่อแม่คนอื่น ได้ยินความฝันยิ่งใหญ่แบบนี้ คงมีแต่ชมผม แต่แม่ไม่สนับสนุน แถมยังเหมือนคัดค้านอีก”
หวังเอ้อร์นียกมือขึ้นอย่างจนปัญญา “แม่ไม่ได้คัดค้านลูก แม่แค่เล่าจากประสบการณ์ของแม่เอง”
“คนเราน่ะ ถ้าได้ทำในสิ่งที่ตัวเองชอบ ถึงจะมีความสุข และถึงจะมีแรงใจทำต่อไปได้”
“เป็นแบบนั้นหรือครับ แม่ ผมเข้าใจแล้ว ผมจะค่อย ๆ คิดให้ดี”
“อืม ค่อย ๆ คิด ลูกยังเด็ก ยังมีเวลาอีกมาก”
แต่สิ่งที่มาถึงเร็วกว่าการที่ผิงอันคิดตก ก็คือผลการเรียนของเขา
“โอ้ ไม่เลวนี่ ได้หนึ่งร้อยทั้งสองวิชาเลย”
ผิงอันหัวเราะอย่างภาคภูมิใจ “ฮี่ ๆ แม่ ทำไมแม่ไม่ถามผลสอบของเสี่ยวซานล่ะ”
หวังเอ้อร์นีหัวเราะ “ไม่ต้องถามหรอก ถ้าเขาได้หนึ่งร้อยทั้งสองวิชาจริง คงรีบวิ่งมาขอกระติกน้ำจากแม่ตั้งนานแล้ว”
“แม่เดาเก่งจริง ๆ ครับ ถึงเขาจะไม่ได้หนึ่งร้อยทั้งสองวิชา แต่คณิตศาสตร์ได้เต็มร้อยนะครับ ส่วนภาษาจีนหักคะแนนไปนิดเดียว เพราะความสะเพร่า”
“โอ้ อย่างนั้นก็ดีมาก ตอนนั้นแม่บอกไว้ว่าขอแค่สอบได้หนึ่งร้อยก็มีรางวัลให้ ผู้ใหญ่ก็ต้องรักษาคำพูดเหมือนกัน ลูกไปเลือกกระติกน้ำหนึ่งใบ เอาไปให้เขาเถอะ”
“หา? ให้จริงหรือครับ”
หวังเอ้อร์นีพยักหน้า “ให้สิ แม่รับปากไว้แล้ว ถ้าพูดแล้วไม่ทำตาม ต่อไปแม่จะเอาหน้าไปไว้ที่ไหน ไปหยิบมาเถอะ ของเก่าไป ของใหม่ก็มา”
หลังฤดูเก็บเกี่ยวยังมีอีกเรื่องที่ต้องทำ นั่นคือการส่งภาษีธัญพืช หรือที่เรียกว่าธัญพืชจัดซื้อโดยรัฐ สำหรับหมู่บ้านชุนซาน แต่ละครอบครัวรับผิดชอบของตัวเอง แต่จะเดินทางไปพร้อมกันทั้งหมู่บ้าน
เช้าตรู่วันนั้น ก่อนฟ้าสาง ทุกคนก็ถือคบเพลิงมุ่งหน้าไปยังตำบล เพราะหากไปช้ากว่านี้ คนต่อแถวจะเยอะมาก
ถ้าไปต่อท้ายแถว วันเดียวก็จัดการไม่เสร็จ แถมยังต้องเฝ้าคิวข้ามคืน ไม่เช่นนั้นหากวันรุ่งขึ้นต้องต่อใหม่ คิวที่ต่อไว้ทั้งวันก็จะสูญเปล่า
ส่วนที่ดินของหวังเอ้อร์นีเป็นที่ดินบุกเบิกใหม่ ได้รับการยกเว้นภาษีสามปี ดังนั้นเรื่องนี้จึงไม่เกี่ยวกับครอบครัวของเธอ แต่จะรอครบสามปีน่ะหรือ...ไม่จำเป็น
อย่างเร็วที่สุดก็หลังฤดูเก็บเกี่ยวปีหน้า อย่างช้าที่สุดก็ฤดูใบไม้ผลิปีถัดไป สหกรณ์การเกษตรระดับสูงก็จะเริ่มจัดตั้งขึ้น แล้วที่ดินเหล่านี้ก็จะถูกรวบคืนอีกครั้ง