โชคดีที่อาจารย์ไม่ได้พูดอะไรเพิ่ม เพียงแค่ปรายตามองเขาแวบหนึ่ง แล้วมอบโจทย์ให้ข้อหนึ่ง ให้เขาแต่งเรียงความขึ้นหนึ่งบท ออกจากห้องเล็กของอาจารย์ เดินอยู่บนระเบียงยาว สวี่ต้าจวิ้นยังรู้สึกว่าหัวร้อนผ่าวอยู่เลย
นี่มันอะไรกันแน่ ไม่ใช่การสอบใหญ่เสียหน่อย แต่กลับถูกเรียกไปทดสอบเป็นพิเศษ แล้วยังได้โจทย์ให้แต่งเรียงความอีก นี่คือ “การดูแลเป็นพิเศษ” หรือว่าการลงโทษแฝงกันแน่...โจทย์ที่ได้รับคือ “เมื่อคนสามารถไม่กระทำบางสิ่งได้ แล้วจึงจะสามารถกระทำสิ่งที่ควรกระทำได้”
สวี่ต้าจวิ้นเดินคิดพลางขมวดคิ้ว จะให้ข้าแต่งอย่างไรดีเนี่ย... คิดไปคิดมา จนแทบจะถอนผมตัวเองแล้วนั่นแหละ
“ต้าจวิ้น อาจารย์เรียกเจ้ามีเรื่องอันใด?”
เสียงหนึ่งดังขึ้น เขายังไม่ทันถึงห้องเรียนก็เจอฟางอวี้ซิงที่เพิ่งกลับจากเรือนน้ำ
สวี่ต้าจวิ้นหน้ามุ่ย “อาจารย์เปิดเตาเล็กให้ข้าน่ะ” (หมายถึง เปิดการสอนส่วนตัว)
“เปิดเตาเล็ก? หมายความว่าอย่างไร?” ฟางอวี้ซิงงงงัน มองเห็นสีหน้าเหนื่อยล้าของเขา นึกว่าเพราะคัดหนังสือติดต่อกันหลายวันจนสมองมึน จึงรีบเปลี่ยนเรื่องพูด
“ฟังเรื่องนี้สิ น่าสนุกนัก ข้าเพิ่งได้ยินมาจากหม่าอวี่หลินว่า ผู้ว่าการเจี่ยงนำขุนนางทั้งหลายเข้าถวายตัวต่ออ๋องเข่าซาน เปิดประตูเมืองมณฑลชิงโจวต้อนรับกองทัพเข้าเมืองแล้ว! คาดว่าอีกไม่กี่วัน กองทัพอ๋องเข่าซานก็คงถึงอี้หยางฝู่ พวกเราก็จะได้เห็นพระองค์กับตาแล้ว!”
สวี่ต้าจวิ้นได้ยินเช่นนั้นก็ชะงัก ก่อนจะตาเป็นประกายขึ้นมาทันที
ที่แท้เหตุใดกองทัพอ๋องเข่าซานถึงได้หยุดอยู่ที่ตำบลชางเจิ้นเสียนาน คิดว่าเพราะอากาศหนาวจนต้องรอให้พ้นฤดูหนาวถึงจะเคลื่อนทัพเสียอีก ใครจะรู้ว่าผู้ว่าการเมืองจ่างกลับเป็นคนของอ๋องเข่าซานอยู่แล้ว! เช่นนี้นับว่าดี กองทัพอ๋องเข่าซานยึดมณฑลชิงโจวได้โดยไม่ต้องเสียทหารสักคนเดียว ตามปกติแล้ว หากผู้ว่าการเมืองหนึ่งยอมจำนนโดยไม่ต่อสู้ ย่อมถูกผู้คนด่าว่าสิ้นศักดิ์ศรีแน่นอน แต่ครั้งนี้กลับไม่มีใครว่าเลยสักคน เพราะผู้ที่เขาถวายตนให้คืออ๋องเข่าซาน—ทุกคนกลับเห็นว่าเป็นเรื่องน่ายินดีเสียอีก
แม้แต่บรรดานักเรียนที่สำนักศึกษา ต่างก็ดูจะยินดีต่อข่าวนี้ด้วยซ้ำ
จะว่าไปก็สมควรอยู่ เจ้านายเก่าที่เมืองหลวงนั้น มิได้เป็นที่รักของผู้คนจริง ๆ สักเท่าไร...
ไม่นานข่าวนี้ก็แพร่ไปทั่วทั้งเมืองอี้หยางฝู่ เมื่อสวี่ต้าจวิ้นกลับถึง “ร้านเครื่องใช้สวี่จี้” ก็ถูกผู้เฒ่าสวี่เรียกไปพูดถึงเรื่องนี้ทันที
“ครั้งก่อนข้าให้คนส่งจดหมายไปถึงอาหญิงเจ้า แต่ยังส่งไม่ถึง ตอนนั้นกองทัพอ๋องเข่าซานยังตั้งอยู่ที่เมืองชางเจิ้น คราวนี้ดีแล้ว ทั้งมณฑลชิงโจวกับอวิ๋นโจวล้วนอยู่ใต้การปกครองของอ๋องเข่าซานแล้ว หากส่งอีกคราน่าจะถึงแน่”
สวี่ต้าจวิ้นพยักหน้า “เช่นนั้นให้ข้าเขียนใหม่อีกฉบับดีหรือไม่?”
“เขียนเถอะ เขียนให้เสร็จคืนนี้เลย พรุ่งนี้เช้า ข้าจะจ้างคนส่งจดหมายโดยเฉพาะไปส่งให้เอง” ผู้เฒ่าสวี่ว่าด้วยความฮึกเหิม เดี๋ยวนี้ท่านมีกำลังทรัพย์มากขึ้น จึงไม่เสียดายค่าใช้จ่าย จ้างคนส่งจดหมายเฉพาะทางย่อมดีกว่าฝากไปกับพ่อค้าคาราวาน เพราะถึงเร็วกว่าแน่นอน
ระหว่างที่ทั้งสองพูดคุยกัน หม่าซื่อเดินออกมาจากหลังเรือน พอดีได้ยินเข้าพอดี จึงมองผู้เฒ่าสวี่อย่างอ้ำอึ้ง ผู้เฒ่าสวี่เห็นเข้าก็พูดขึ้นว่า
“ในจดหมายถึงชุนสี่ ข้าจะเขียนบอกไว้ให้ด้วย ให้ช่วยส่งข่าวไปถึงบ้านเกิดของเจ้าด้วย”
สวี่ต้าจวิ้นจึงรีบเขียนจดหมายจนเสร็จ มอบให้ผู้เฒ่าสวี่ จากนั้นก็ตรงไปหาสวี่อินอินที่อยู่ด้านหลังร้าน สวี่อินอินกำลังรอให้แม่พิมพ์ “สีผึ้งสี” เย็นตัวและแข็งดีอยู่ ระหว่างนั้นก็นั่งอ่านหนังสือไปด้วย
หนังสือเล่มนั้นเป็นของสวี่ต้าจวิ้น เขาทิ้งไว้ที่ร้าน เป็นหนังสือแนวภูมิศาสตร์ที่เขียนด้วยภาษาสนุก มีอารมณ์ขัน อ่านเพลินจนคนอ่านยิ้มได้ นางอ่านเพลินจนไม่รู้ตัวว่าสวี่ต้าจวิ้นเดินเข้ามาใกล้แล้ว
สวี่ต้าจวิ้นมองหนังสือที่นางถืออยู่ ก่อนใช้เท้าเขี่ยเก้าอี้ไม้เล็ก ๆ มานั่งลงถามขึ้นว่า “อ่านสนุกหรือไม่?”
“สนุกสิ” สวี่อินอินตอบโดยไม่คิด พอตอบเสร็จก็เงยหน้าขึ้นอย่างตกใจ
“เจ้ามาตั้งแต่เมื่อไร?”
“ข้ามานานแล้ว เพียงแต่เจ้าเพิ่งรู้ตัว พอดูเจ้าจมอยู่กับหนังสือเช่นนี้ ข้าก็ยิ่งแน่ใจ คำที่ข้าเคยพูดไว้นั้นไม่ผิดเลย—เจ้าควรไปเรียนในสำนักศึกษานั่นแหละถึงจะเหมาะ”
สวี่อินอินเหลือบมองเขา “ถูกอาจารย์ต่อว่าอีกแล้วหรือ?”
สวี่ต้าจวิ้นถอนหายใจ “ข้าคัดหนังสือจนแทบจะไม่อยากจับพู่กันอีกแล้ว พอคัดเสร็จ อาจารย์ก็ยังเมตตาให้ ‘ดูแลเป็นพิเศษ’ เรียกข้าไปซักถาม แล้วยังให้โจทย์เรียงความเพิ่มอีก! ไม่กำหนดเวลาส่งเสียด้วย ดูจากท่าทางของอาจารย์แล้ว หากข้าแต่งไม่เข้าตา น่าจะได้ทุกข์แน่ จึงไม่ระบุเวลา เพื่อให้ข้าไปเขียนให้ดีจนสุดฝีมือก่อนส่งขึ้นไป”
“การเขียนเรียงความมันยากถึงเพียงนั้นเชียวหรือ?”
“ถ้าเปลี่ยนหัวเจ้ามาให้ข้าใช้แทนก็ไม่ยากหรอก”
สวี่อินอินเงียบไปครู่หนึ่ง ก่อนจะปิดหนังสือ วางไว้ข้างตัว ขยับนั่งให้ถนัด แล้วพูดขึ้นว่า
“การเขียนบทความแบบนี้ ก็เพียงแต่เขาให้หัวข้อมา แล้วเจ้าต้องเขียนตามแบบแผน ไม่ให้เขียนนอกกรอบ ต้องอ้างคำสอนปราชญ์มาสนับสนุนให้ครบ แล้วสรุปด้วยเหตุผลใหญ่โต ฟังดูยาก แต่จริง ๆ แล้วก็ไม่ซับซ้อนนักหรอก”
“ข้าแต่ก่อนก็เขียนไม่เก่งเลย” สวี่ต้าจวิ้นตอบเสียงแห้ง
“ถ้าอยากเขียนให้ดี อย่างแรกต้องเข้าใจหัวข้อก่อน หากตีความไม่ชัด ต่อให้เขียนยาวแค่ไหนก็ไร้ความหมาย อาจารย์ให้เจ้าหัวข้อว่าอะไร?”
“เมื่อคนสามารถไม่กระทำบางสิ่งได้ แล้วจึงจะสามารถกระทำสิ่งที่ควรกระทำได้”
“ประโยคนั้นหมายความว่าอย่างไรหรือ?”
“เจ้ารู้หรือไม่?” สวี่ต้าจวิ้นเบิกตา
สวี่อินอินก็เบิกตาเช่นกัน “รู้เพียงคร่าว ๆ เท่านั้น ข้าไม่เคยเรียนคัมภีร์อย่างเป็นทางการ จะให้ตีความตรงใจทันทีคงไม่ได้ หากเข้าใจผิดไปทั้งบทก็เสียเปล่า”
สวี่ต้าจวิ้นพยักหน้า “ข้าเองก็แค่รู้ว่ามันมาจากคัมภีร์เมิ่งจื่อเท่านั้น แต่ความหมายแท้จริงอาจารย์ยังไม่อธิบายละเอียด ข้าคาดว่าน่าจะหมายถึงว่า คนเรามีกำลังและเวลาอย่างจำกัด ต้องรู้จักละทิ้งบางสิ่ง จึงจะทำบางสิ่งให้ดีได้”
ในยุคนี้การศึกษาเน้นท่องจำเสียมาก อาจารย์มักสอนเพียงให้แยกวรรคตอนให้ถูกก่อน ส่วนการตีความละเอียดจะสอนภายหลัง เมื่อศิษย์สามารถท่องสี่ตำราและห้าคัมภีร์ได้ขึ้นใจแล้ว จึงค่อยอธิบายให้เข้าใจอย่างถ่องแท้
ก่อนเขามาเรียนที่นี่ เดิมทีเจ้าของร่างนี้ยังอยู่เพียงขั้นที่สามารถท่องได้แค่ “คัมภีร์ต้าเสวี่ย” กับ “คัมภีร์หลุนอวี่” เท่านั้น เมื่อมาอยู่ในร่างนี้ เขาจึงต้องเผชิญกับการสอบที่ยากระดับบัณฑิตผู้เข้าสอบคัดเลือก ซึ่งทำให้เขาพูดไม่ออกไปหลายครา คัดหนังสือซ้ำแล้วซ้ำอีก ทั้ง “คัมภีร์จงยง” และ “คัมภีร์เมิ่งจื่อ” เขาท่องได้ขึ้นใจแล้ว แต่ห้าคัมภีร์อื่น ๆ ยังจำได้ไม่แน่นนัก