ผู้เฒ่าสวี่เงยหน้าขึ้นเห็นผู้ดูแลร้านตู้ก็ได้สติ “วันนี้เป็นวันที่สามแล้ว เมื่อสองวันก่อนหลานชายกลับมาบอกว่าไม่เลวเลย บัณฑิตซูสอนดีทีเดียว”
พูดถึงเรื่องนี้ ผู้เฒ่าสวี่ก็อดพึมพำไม่ได้ว่า “คนเราใช้หน้าตาตัดสินกันไม่ได้จริง ๆ” ตอนแรกเห็นบัณฑิตซูรูปร่างอ้วนท้วนเหมือนพ่อค้าผู้มั่งคั่ง ไม่มีเค้าครูสอนหนังสือเลยแม้แต่น้อย คิดไม่ถึงว่ากลับเป็นคนมีฝีมือจริง ๆ
“บัณฑิตซูสอนมาหลายปีแล้ว ในแถบนั้นก็มีชื่อเสียงดีอยู่เสมอ” ผู้ดูแลร้านตู้พยักหน้า ก่อนจะเปลี่ยนเรื่อง “ข้ามาเลือกสบู่สักก้อน มีกลิ่นใหม่บ้างหรือไม่?”
พอได้ยินว่าจะซื้อสบู่ ผู้เฒ่าสวี่ก็รีบเรียกสวี่เอ้อร์หลางมาช่วยรับแขก หลังเลือกของเสร็จ ผู้ดูแลร้านตู้เดินมาจ่ายเงิน ผู้เฒ่าสวี่ให้ส่วนลดเล็กน้อย แม้ไม่มาก แต่ก็ทำให้รู้สึกว่าได้รับการต้อนรับพิเศษกว่าแขกทั่วไป
ผู้ดูแลร้านตู้ยิ้มขณะส่งเงิน แล้วเอนตัวพิงโต๊ะคิดเงินพูดคุยเรื่อยเปื่อยกับผู้เฒ่าสวี่ คุยไปคุยมา ก็มาถึงเรื่องที่ผู้เฒ่าสวี่กำลังกลุ้มใจอยู่พอดี ผู้ดูแลร้านตู้มองสวี่เอ้อร์หลาง แล้วนึกถึงสวี่ต้าหลางที่เคยเห็นมาก่อน เด็กบ้านนี้หน้าตาดี คิ้วเข้มตาคมกันทั้งนั้น สองพี่น้องคนหนึ่งสุขุม อีกคนซื่อสัตย์ ใบหน้าน่าชื่นชม ทั้งบ้านก็ดูเป็นคนดีมีน้ำใจเสียด้วย
ครอบครัวเช่นนี้ ถ้าได้เกี่ยวดองกันคงไม่เลวเลยจริง ๆ
ความคิดหนึ่งพลันแวบขึ้นมาในใจ
“ท่านลุงสวี่ เราก็ไม่ใช่คนแปลกหน้ากันแล้ว ข้ามีหญิงสาวนางหนึ่ง เห็นว่าน่าจะเหมาะสมอยู่ไม่น้อย ไม่ทราบว่าหากจะให้หมั้นกับหลานชายเอ้อร์หลางของท่าน ท่านคิดเห็นอย่างไร?”
สวี่เอ้อร์หลางที่ยืนอยู่ข้าง ๆ เมื่อได้ยินชื่อตน ก็เผลอสะดุดหูฟังทันที ผู้เฒ่าสวี่ถึงกับชะงัก เขากำลังกลุ้มเรื่องของต้าหลางอยู่แท้ ๆ พี่ชายยังไม่แต่ง น้องชายจะมาก่อนก็คงไม่เหมาะนักมิใช่หรือ?
แต่พอคิดอีกที ผู้ดูแลร้านตู้กับเอ้อร์หลางรู้จักกันดี จะพูดเรื่องนี้ก็ไม่แปลก และเอ้อร์หลางก็อายุน้อยกว่าต้าหลางเพียงไม่กี่เดือน ถึงเวลาเข้าสู่เรือนหอพร้อมกันก็ไม่ถือว่าผิดจารีต
ผู้เฒ่าสวี่จึงกล่าวอย่างมีน้ำเสียงสนใจว่า “ผู้ดูแลร้านตู้พูดเช่นนี้ ข้าในฐานะเพื่อนบ้านย่อมยินดีไม่น้อย ท่านยังช่วยหาครูให้หลานข้าเรียนได้ดี ครานี้ถ้าท่านช่วยหาคู่ดี ๆ ให้เอ้อร์หลางอีก ข้าต้องขอบคุณด้วยหัวหมูตัวโตแน่!”
สมัยนี้ การขอบคุณผู้เป็นสื่อกลางไม่เพียงมอบซองแดง แต่ยังนิยมมอบหัวหมูตัวใหญ่ ถือเป็นเกียรติสูงสุดของผู้เป็นสื่อ
ผู้ดูแลร้านตู้หัวเราะลั่น “ถ้าเช่นนั้นข้าจะรอของตอบแทนแล้วกัน!”
พูดจบจึงเริ่มเล่ารายละเอียดของสตรีนางนั้น
“นางเป็นหลานสาวของญาติข้าเอง ต้องเรียกข้าว่าท่านลุง เป็นบุตรีของลูกพี่ลูกน้องหญิงแซ่ลั่ว บ้านอยู่ไม่ไกลกันนัก พวกเราสองบ้านไปมาหาสู่กันบ่อยจนเหมือนญาติสนิท นางอายุสิบเจ็ด เมื่อปีก่อนเคยหมั้นหมายไว้กับชายคนหนึ่ง แต่ภายหลังยกเลิกเสีย เพราะเผอิญรู้ว่าฝ่ายชายนั้นมีนิสัยชอบบุรุษด้วยกันเอง พ่อแม่ของนางรักลูกยิ่งนัก ย่อมไม่ยอมให้แต่งไปแล้วต้องทนทุกข์ จึงขอยกเลิกหมั้น”
“ในยุคนี้ ชายถอนหมั้นไม่เป็นไร แต่หากสตรีเป็นฝ่ายถอนหมั้น มักถูกคนซุบซิบนินทา ว่าต้องมีปัญหาบางอย่าง อีกทั้งครอบครัวฝ่ายชายที่เคยหมั้นไว้ก็ยังโกรธแค้น พยายามปล่อยข่าวเสีย ๆ หาย ๆ จนคนอื่นเข้าใจผิดไปทั่ว ปีนี้ทั้งปีจึงยังไม่มีใครมาสู่ขออีก ทั้งที่ดูตัวมาหลายครั้งแล้วก็ไม่สำเร็จ พอพ้นปีใหม่นี้ นางก็จะอายุสิบแปด พ่อแม่ของนางก็เริ่มร้อนใจนัก”
ผู้เฒ่าสวี่ฟังแล้วก็ได้แต่ถอนหายใจในใจ ชะตาเรื่องแต่งงานไม่ราบรื่นเช่นนี้ ก็คล้าย ๆ กับหลานชายต้าหลางของข้าเลยนี่นา แต่เมื่ออีกฝ่ายพูดถึงเอ้อร์หลางโดยเฉพาะ เขาก็ไม่ขัด เพียงตั้งใจฟังต่อ
ผู้ดูแลร้านตู้พูดต่อว่า “บ้านของหลานสาวข้าเปิดร้านขายของชำเล็ก ๆ มีลูกชายลูกสาวสองคน ต่างขยันขันแข็งทั้งคู่ นางก็ช่วยงานในร้านอยู่ทุกวัน วาจาและกิริยาก็คล่องแคล่วมีสติ ไม่เย่อหยิ่งเกินงาม ข้าเห็นว่าน่าจะเข้ากับเอ้อร์หลางได้ดีทีเดียว”
“อ้อ เป็นเช่นนี้เองหรือ” ผู้เฒ่าสวี่พึมพำ พลางเหลือบมองหลานชายฝั่งตรงข้ามครู่หนึ่ง แล้วจึงพูดเสียงทุ้ม “ผู้ดูแลร้านตู้ เรื่องเงื่อนไขฝ่ายหญิงฟังดูไม่เลวเลย แต่ท่านคิดว่านางจะลดตัวมาชอบครอบครัวเราได้หรือ?”
เขาไม่ได้พูดด้วยความดูแคลนตัวเอง หากแต่พูดตามจริง — ถึงตอนนี้ครอบครัวของเขาจะมีชีวิตดีขึ้นก็ตาม แต่โดยกำเนิดแล้ว พวกเขาเป็นเพียงครอบครัวผู้ลี้ภัยที่ได้ตั้งหลักใหม่ในเมืองอู่หนิงฝู่
แม้จะเปิดร้านอยู่ในตลาด แต่ชื่อในทะเบียนบ้านก็ยังเป็นคนหมู่บ้านนอกเมือง ขณะที่ฝ่ายหญิงเป็นคนในตัวเมืองโดยแท้ มีร้านค้าของตนเองและฐานะมั่นคง จะยอมลดตัวมาแต่งกับบ้านเขาเชียวหรือ?
เขาพึมพำต่อ “คนมักพูดกันว่า ‘ชายก้มหน้าหาภรรยา หญิงเงยหน้าหาสามี’ บ้านข้าพูดให้ดูดีก็ว่าเปิดร้าน แต่จริง ๆ แล้วคงยังห่างชั้นกับบ้านนั้นอยู่มากโข”
ผู้ดูแลร้านตู้กลับยิ้ม “ท่านลุงสวี่ ท่านนี่ถ่อมตัวเกินไปแล้ว!”
“ในเมืองอู่หนิงฝูตอนนี้ ใครเล่าจะไม่รู้จักร้านเครื่องใช้ความสะอาดสวี่จี้ของท่าน! หากใครไม่เคยใช้สบู่หรือยาสีฟันของบ้านท่าน เวลาออกไปคุยกับคนอื่นยังไม่กล้าบอกเลยว่าเป็นคนเมืองนี้!”
“แล้วยังร้านหม้อไฟหมั่นเจียงหงอีก เปิดได้ไม่ถึงครึ่งเดือนก็ขายดีเป็นเทน้ำเทท่า หากไม่มาจองล่วงหน้า ไม่มีทางได้โต๊ะ!”
“ยิ่งสืบถามก็ยิ่งรู้กันทั้งนั้น ว่าเจ้าของร้านเครื่องใช้ความสะอาดสวี่จี้คือสวี่ท่านลุง ผู้มีหลานชายลงทุนอยู่ในร้านหมั่นเจียงหงด้วย!”
ผู้เฒ่าสวี่ได้ฟังคำของผู้ดูแลร้านตู้ก็ถึงกับอึ้งไป เขาเองไม่รู้เลยว่าร้านของตนจะมีชื่อเสียงมากถึงเพียงนี้ แม้จะเคยได้ยินมาว่าร้านหม้อไฟหมั่นเจียงหงที่หลานชายสวี่ต้าจวิ้นร่วมถือหุ้นนั้นขายดีเป็นเทน้ำเทท่า แต่ก็ไม่คิดว่าจะมีชื่อเสียงถึงขนาดมีคนพูดกันทั่วเมือง
บางคนถึงกับมาหาเขาถึงร้าน ขอให้ช่วย “จองโต๊ะ” ให้หน่อย เผื่อจะได้โต๊ะเร็วกว่าชาวบ้าน — แค่ดูจากที่ลูกชายกับลูกสะใภ้ต้องทำเครื่องปรุงหม้อไฟทั้งวันทั้งคืนก็พอจะรู้แล้วว่ากิจการนั้นเฟื่องฟูเพียงใด
แต่ผู้เฒ่าสวี่ก็ยังไม่ยอมปล่อยใจให้ลิงโลดเกินไปนัก เขารู้ดีว่าร้านพวกนี้ถือเป็นทรัพย์สินส่วนรวมของครอบครัว มิใช่ของใครคนใดคนหนึ่ง เงินที่แบ่งกันจริง ๆ ก็ยังไม่มากพอจะซื้อเรือนอยู่ในตัวเมืองได้เลย
ส่วนร้านหม้อไฟหมั่นเจียงหง แม้จะขายดีแค่ไหน แต่ผลกำไรก็ยังแบ่งกันตามสัดส่วนของแต่ละบ้าน ลูกหลานแต่ละคนได้ส่วนแบ่งไม่มากเท่าใด พูดให้ตรงไปตรงมา พวกเขายังเป็นเพียง “ชาวหมู่บ้านนอกเมือง” อยู่ดี
หากวันหนึ่งมีหญิงสาวจากครอบครัวในตัวเมืองมาแต่งเข้าบ้าน แล้วต้องย้ายไปอยู่หมู่บ้านภายนอกแทน ผู้เฒ่าสวี่จึงได้แต่ถอนหายใจในใจ — ต้องพูดให้ชัด ไม่ควรปล่อยให้คนเข้าใจผิดไป
“หากหากอีกฝ่ายเห็นเพียงความรุ่งเรืองภายนอก ไม่รู้ความเป็นจริงภายใน แล้วรีบร้อนตอบรับการแต่งงานขึ้นมาเล่า?”