วันนี้สวี่ต้าจวิ้นมาโดยไม่ได้พกสิ่งใดติดตัว มือเปล่าสองข้างนั่งลง ท่านอาจารย์ก็ไม่ได้เปิดโอกาสให้ตั้งตัวเลยแม้แต่น้อย ไม่แม้แต่จะสนใจว่าเขามีหนังสือหรือไม่ ท่านก็เริ่มสอนของท่านไปเอง หลังจากสอนยาวหนึ่งช่วง ก็เริ่มเรียกนักเรียนขึ้นมาตอบคำถาม ทุกอย่างดำเนินไปตามปกติ ราวกับการมีนักเรียนเพิ่มขึ้นอีกคนจะไม่ทำให้สิ่งใดเปลี่ยนแปลงเลยแม้แต่น้อย
สวี่ต้าจวิ้นฟังไปฟังมา ไม่รู้ว่าเป็นเพราะตื่นเช้าเกินไปหรือไม่ เปลือกตาก็เริ่มหนักจนจะปิดเข้าหากัน ในใจรู้ดีว่านี่เป็นพฤติกรรมไม่เหมาะสม แต่สันดานของคนเรียนอ่อนขึ้นมาทันทีที่เผลอ ก็ห้ามไม่ได้เลยจริง ๆ
ในความมึนงงนั้น เขาถูกใครบางคนดึงแขนเสื้อเบา ๆ สวี่ต้าจวิ้นหาวหนึ่งที แล้วหันไปมองเพื่อนข้าง ๆ ด้วยแววตาสงสัย—เจ้าดึงข้าทำไมกัน?
เด็กหนุ่มคนนั้นมองไปที่โต๊ะของตัวเอง ไม่ได้หันมามองเขา แต่ปลายนิ้วใต้โต๊ะกลับชี้ไปข้างหน้าอยู่ไม่หยุด เป็นสัญญาณบอกอะไรบางอย่าง สวี่ต้าจวิ้นมองตามปลายนิ้วนั้นไปข้างหน้า ก็เห็นท่านอาจารย์กำลังมองตรงมาที่เขาพอดี ทันใดนั้น ความง่วงทั้งหมดก็หายวับไปในพริบตา เมื่อเห็นว่าเขาเงยหน้ามา ท่านอาจารย์จึงพูดว่า
“การขัดเกลาตนอยู่ที่การทำใจให้เที่ยงตรง เจ้าคิดเห็นเช่นไร?”
ประโยคนี้มาจากตำรา “ต้าเสวี่ย” สวี่ต้าจวิ้นจำได้ดี จะให้ท่องขึ้นหรือลงก็ทำได้ แต่ตอนนี้ท่านอาจารย์ต้องการให้เขา “อธิบายด้วยความเข้าใจของตนเอง”
สวี่ต้าจวิ้นสมองตื้อไปชั่วขณะ คิดเท่าไรก็ไม่ออก ต้องรีดเค้นความคิดอยู่นาน กว่าคำพูดจะเรียบเรียงออกมาได้ครบถ้วน แล้วจึงตอบไป
จะดีหรือไม่ดีก็ไม่รู้แน่ รู้เพียงว่าหลังตอบจบ ท่านอาจารย์มองเขาเพิ่มอีกสองครั้งก่อนจะพยักหน้าให้เขานั่งลง
คนที่ชอบเหม่อในเวลาเรียน มักกลัวที่สุดเมื่อเจออาจารย์ที่ชอบสุ่มเรียกถามกลางคาบ หลังจากสวี่ต้าจวิ้นนั่งลง คราวนี้เขาไม่กล้าหลับอีกเลย หากถูกเรียกอีกครั้งจะทำอย่างไร ต่อให้ตอบได้หรือไม่ได้ก็ตาม การเผลอหลับกลางคาบมันก็น่าอายอยู่ดี แต่ถึงอย่างนั้น เขาก็ยังไม่สามารถตั้งใจฟังบทเรียนได้อยู่ดี ใจมันกระวนกระวายจนไม่นั่งไม่ติด หูข้างหนึ่งฟังเสียงอาจารย์ ส่วนอีกข้างกลับลอยไปไกล
เขาได้ยินเสียงมีดสับผัก “ฉับ ฉับ ฉับ” ได้ยินเสียงแม่ครัวพูดจา แล้วพลันสะดุ้งในใจ—เอ๊ะ ที่นี่มีอาหารกลางวันให้กินด้วยหรือ? ในความทรงจำ แต่ก่อนตอนเรียนที่สำนักศึกษาของตัวอำเภอ เมืองนั้นไม่ได้จัดอาหารให้เลย ดังนั้นทุกเช้าก่อนจะไปเรียน เขาจะต้องเอา “ข้าวก้อนผัก” ที่ทำโดยป้าสะใภ้ใหญ่หรือป้าสะใภ้รองติดไปด้วยเสมอ เจ้าถามว่าทำไมไม่ใช่แม่ของเขาทำให้น่ะหรือ?
อ๋อ ตอนนั้นแม่ของเขาขี้เกียจน่ะสิ —สะใภ้ทั้งสามคนในบ้านผลัดกันทำอาหาร วันละคน พอถึงรอบของแม่เขา คนก็หายหัวไปทั้งวัน มีแต่อยู่กินเท่านั้นที่ไม่เคยขาด มีแต่อยู่กินตอนถึงเวลาอาหารเท่านั้นเอง
โดยเฉพาะในฤดูหนาว “ข้าวก้อนผัก” พวกนั้นแข็งเป็นหิน เย็นเฉียบ พอได้กลิ่นกับข้าวร้อน ๆ ของเพื่อน ๆ ข้าง ๆ ยิ่งกลืนแทบไม่ลง สำนักศึกษาที่เมืองนั้นเก็บค่าธรรมเนียมปีละห้าตำลึง ยังไม่รวมอาหารกลางวัน แล้วถ้าที่สำนักศึกษาสกุลฟางนี้จัดอาหารกลางวันให้ด้วย ค่าธรรมเนียมจะต้องเท่าไหร่กันแน่?
คิดดังนั้น สวี่ต้าจวิ้นก็รู้สึกลังเลขึ้นมาอีก ค่าเล่าเรียนแพงขนาดนี้ แต่เขากลับมานั่งเหม่อ นั่นเท่ากับเสียเงินไปเปล่า ๆ ทั้งของตนเองและของครอบครัว—ไม่ต่างจากเอาเลือดเนื้อพวกเขามาแลก! ไม่ได้เด็ดขาด! สวี่ต้าจวิ้นรีบสะกดใจให้สงบ ตั้งใจฟังอาจารย์สอน แต่ก็ยังเผลอเหม่อเป็นระยะ คิดแต่ว่า “ตอนกลางวันต้องกินให้อิ่มหน่อยนะ!”
ไม่นาน คาบเรียนก็จบลง ช่วงพักระหว่างชั้น อาจารย์กลับเข้าไปในห้องด้านในเพื่อดื่มชาและพักสายตา ภายในห้องเรียน เด็กนักเรียนแต่ละคนต่างทำในสิ่งที่ตนต้องการ บางคนไปเข้าห้องน้ำ บางคนก้มหน้าอ่านหนังสือต่อ บางคนจับกลุ่มพูดคุยกัน ฟางอวี้ซิงรีบก้าวข้ามโต๊ะหนึ่งมาหาเขา “ต้าจวิ้น! เจ้าสุดยอดจริง ๆ เลย!”
“สุดยอดอะไรเล่า เพราะหลับในตอนเรียนรึ?” สวี่ต้าจวิ้นพูดยิ้ม ๆ
เพื่อนข้างโต๊ะอดหัวเราะพรืดออกมาไม่ได้
สวี่ต้าจวิ้นหันไปมองเขา “เมื่อครู่ขอบใจเจ้ามากนะ”
เพื่อนคนนั้นโบกมือไม่ใส่ใจ “เรื่องเล็กน่า เจ้าตอนแนะนำตัวเมื่อเช้าน่ะ ข้ารู้สึกว่าเจ้าดูน่าสนใจดี คนก็ไม่เลวนี่นา”
สวี่ต้าจวิ้นยิ้ม “เจ้าชื่ออะไร?” วันแรกที่มาใหม่ ทักทายรู้จักชื่อเพื่อนร่วมโต๊ะ ถือเป็นเรื่องปกติอยู่แล้ว
อีกฝ่ายตอบว่า “ข้าแซ่ฟาง นามว่าจื้ออัน บ้านอยู่ตรอกถงหลัว เมืองอี้หยางฝู่ มณฑลชิงโจว อายุสิบสาม ยังไม่ถึงวัยปักผม ยังไม่มีชื่อรอง ไม่มีภรรยา ฝากตัวด้วย!”
พูดจบ ฟางอวี้ซิงก็หัวเราะขึ้นมาก่อน “เจ้าช่างเรียนไวเสียจริง! ทีนี้ในเมืองคงนิยมแนะนำตัวแบบนี้กันหมดละสิ? เอ้า ข้าเองก็บอกบ้างละกัน ข้าแซ่ฟาง นามอวี้ซิง บ้านอยู่ตรอกจินอวี่ฟาง เมืองอี้หยางฝู่ มณฑลชิงโจว อายุสิบสาม ยังไม่ถึงวัยปักผม ไม่มีชื่อรอง ไม่มีภรรยา ขอฝากตัวด้วย ฮ่าฮ่า!”
“นี่มันเรื่องอะไรกัน ขนาดพูดแนะนำตัวก็ยังเลียนแบบกันอีก เหลวไหลสิ้นดี!” เด็กหนุ่มที่นั่งแถวหน้าเอ่ยเย้ยเสียงดัง ฟางอวี้ซิงกับฟางจื้ออันหันไปมองเพียงแวบเดียว แล้วก็ถอนสายตากลับมา ทั้งคู่ไม่คิดจะต่อปากต่อคำ
ฟางจื้ออันถามว่า “อวี้ซิง เจ้ารู้จักเขาหรือ? เป็นญาติของเจ้ารึ?”
ฟางอวี้ซิงพยักหน้า “อืม เป็นหลานชายของข้า”
หลานชายฝ่ายแม่?” ฟางจื้ออันกลั้นหัวเราะไม่อยู่ หันไปมองสวี่ต้าจวิ้นแล้วพูดว่า “เจ้าลำดับอาวุโสเล็กไปหน่อยนะ
สวี่ต้าจวิ้นยักไหล่ “ก็ช่วยไม่ได้ เรื่องแบบนี้ข้าเลือกเองไม่ได้หรอก”
ฟางอวี้ซิงหัวเราะหันไปหยอกฟางจื้ออันต่อ “เจ้าก็ไม่ได้อาวุโสกว่าข้าเท่าไรหรอก ถ้าจะนับกันจริง ๆ เจ้าก็ต้องเรียกข้าว่าท่านอาเหมือนกันนะ!”
หัวข้อนี้ไม่ใช่เรื่องที่ฟางจื้ออันอยากคุย เขาจึงไม่ต่อความ เพียงแต่ดึงสวี่ต้าจวิ้นมาคุยต่อแทน คนผู้นี้พอเริ่มสนิทก็คุยเก่งยิ่งกว่าฟางอวี้ซิงเสียอีก สวี่ต้าจวิ้นถึงกับตั้งตัวไม่ทัน ต้องอ้างว่าจะไปเข้าห้องน้ำแล้วรีบหนีออกมา
พอเขาออกจากห้องเรียนไป ก็มีคนมาถามฟางอวี้ซิงต่อ ถามว่าเขาเป็นลูกหลานบ้านไหน เรียนมามากแค่ไหน ชอบทำอะไรเป็นพิเศษหรือไม่ เป็นธรรมดาที่เพื่อนเก่าจะสนใจเพื่อนใหม่ แต่ฟางอวี้ซิงเองก็ยังรู้จักสวี่ต้าจวิ้นไม่มากนัก รู้เพียงว่าเขาเรียนจบทั้ง “ต้าเสวี่ย” และ “หลุนอวี่” แล้ว ส่วนว่าชอบอะไรนั้น... ยังไม่รู้เลย อาจจะชอบแต่งกลอนกระมัง?
พูดจบ เขาก็ยกบทกลอนสองบทที่สวี่ต้าจวิ้นแต่งเมื่อวานมาอ่านให้ทุกคนฟัง
ขณะที่สวี่ต้าจวิ้นซึ่งอยู่ด้านนอกได้ยินทุกคำ เขาถึงกับกระตุกมุมปาก—เด็กคนนี้ช่างให้ค่ากับเขาเกินจริงเสียจริง ยิ่งใกล้เที่ยง เขายิ่งรู้สึกง่วงงุนในห้องเรียน เสียงสอนของอาจารย์ที่ช้าและเรียบเรื่อยราวกับเพลงกล่อมเด็ก ค่อย ๆ กลืนกินสมองของคนเรียนอ่อนทีละน้อย ทีละน้อย...