อำเภอฉงเฉิงตั้งอยู่ในดินแดนลุ่มน้ำทางตอนใต้ของแม่น้ำฉางเจียง ที่นี่มีลำคลองสาขามากมายและผืนดินอุดมสมบูรณ์
ออกจากอำเภอฉงเฉิงแล้วมุ่งหน้าไปทางตะวันตกราวสิบลี้ จะมีหมู่บ้านแห่งหนึ่งชื่อว่าหมู่บ้านเมี่ยวเฉียน
มีแม่น้ำสายหนึ่งกว้างกว่าหนึ่งจั้งไหลจากตะวันตกสู่ตะวันออกผ่านหมู่บ้านเมี่ยวเฉียน บนแม่น้ำมีสะพานหินแห่งหนึ่ง ข้างสะพานหินมีบันไดที่ปูด้วยแผ่นหินทอดยาวลงไปในน้ำ ชาวบ้านมักมานำน้ำและซักผ้าที่นี่ หากมีเรือมาถึงหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนก็จะจอดเทียบท่าที่นี่เช่นกัน
นี่คือท่าเรือเล็กของหมู่บ้านเมี่ยวเฉียน คนในพื้นที่ต่างเรียกที่นี่ว่าท่าริมน้ำ
เวลานี้เข้าสู่ฤดูร้อนแล้ว อากาศร้อนอบอ้าวมาก ทุกยามเย็นชาวบ้านจะมาพักคลายร้อนบริเวณท่าริมน้ำ และยังมีคนมาชำระล้างร่างกายหรือซักผ้าที่นี่ด้วย
ตอนที่จินเสี่ยวเยี่ยพาหลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมามาถึง ที่นี่ก็มีผู้คนอยู่ไม่น้อยแล้ว
ข้างสะพานหินยังมีคนนำม้านั่งยาวมาต่อเข้าด้วยกัน แล้วนั่งเล่นลูกเต๋าบนม้านั่ง ใช้ถั่วเหลืองเป็นเดิมพัน
พ่อสามีของจินเสี่ยวเยี่ยก็เป็นหนึ่งในนั้น ชายร่างเล็กที่เตี้ยกว่าจินเสี่ยวเยี่ยครึ่งศีรษะกำลังถือถุงถั่วเหลืองอยู่ใบหนึ่ง เบียดอยู่ท่ามกลางฝูงชนจนสะดุดตาเป็นพิเศษ
จินเสี่ยวเยี่ยถลึงตาใส่พ่อสามีที่เล่นจนลืมโลกผู้นั้น ก่อนจะจูงมือลูกชายทั้งสองไปล้างตัวที่ริมแม่น้ำ
วันนี้หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาตามนางไปทำงานในนา กลิ้งคลุกดินโคลนจนเปรอะไปทั้งตัว จำเป็นต้องขัดถูให้ดีสักหน่อย
“ท่านแม่ เจ็บ!”
“ท่านแม่ เบามือหน่อย!”
“ท่านแม่ คันจัง!”
……
จินเสี่ยวเยี่ยมือหนัก หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาถูกนางขัดถูจนร้องโวยวายไม่หยุด
กว่าจะขัดล้างเจ้าลิงโคลนทั้งสองจนสะอาด แล้วให้พวกเขาสวมกางเกงตัวในสะอาด ๆ ไปวิ่งเล่นที่ศาลเจ้า จินเสี่ยวเยี่ยที่เหน็ดเหนื่อยไปทั้งตัวจึงเริ่มซักผ้าของตน
ชาวบ้านที่เห็นต่างเผยแววตาเห็นอกเห็นใจ
คนที่อยู่ห่างจากจินเสี่ยวเยี่ยหน่อยยิ่งเริ่มกระซิบกระซาบกัน “จินเสี่ยวเยี่ยช่างโชคร้ายจริง ๆ เพิ่งแต่งงานได้ไม่นาน สามีก็หนีไปเสียแล้ว”
“พ่อสามีราคาถูกของนางก็พึ่งพาไม่ได้ ไม่ชอบทำงานแต่ชอบเล่นการพนัน”
“คนนอกถิ่นนี่เชื่อถือไม่ได้จริง ๆ”
“แต่จะโทษคนอื่นก็ไม่ได้ ผู้ชายคนนั้นนางเป็นคนเลือกเอง”
“นางยังไม่ยอมแต่งงานใหม่อีก……”
……
สามีของจินเสี่ยวเยี่ย หลีชิงจื้อ หนีภัยพิบัติมายังหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนเมื่อห้าปีก่อน ว่ากันว่าเป็นบัณฑิตผู้หนึ่งที่บ้านเกิดประสบเคราะห์ร้ายจนคนทั้งครอบครัวตายหมด
ตอนนั้นพอดีกับที่แม่น้ำเหยาเกิดอุทกภัยครั้งใหญ่ มีผู้คนจมน้ำตายไม่รู้เท่าไร แม้แต่ทางฝั่งพวกเขาเองก็เพราะฝนตกหนักจนผลผลิตเสียหายไปกว่าครึ่ง... ในเวลานั้นมีผู้ลี้ภัยหนีความอดอยากมายังพื้นที่นี้ไม่น้อย และหลีชิงจื้อก็เป็นหนึ่งในนั้น
โดยปกติคนที่หนีภัยมาเช่นนี้ ทางหมู่บ้านจะไม่ยอมให้อาศัยอยู่ เพราะไม่มีเงินไม่มีที่ดินจึงอยู่ต่อไม่ได้ แต่หลีชิงจื้อมีเงินอยู่ในมือ เขาซื้อนาหลวงสองหมู่ในหมู่บ้านเมี่ยวเฉียน ซื้อที่ดินสร้างบ้านหลังเล็กอีกหลังหนึ่ง และยังรับชายโสดชราในหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนชื่อหลีเหล่ากินเป็นพ่อ เพียงเท่านี้ก็กลายเป็นคนของหมู่บ้านเมี่ยวเฉียน
เขายังได้แต่งงานกับสาวขยันแห่งหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนอย่างจินเสี่ยวเยี่ยอีกด้วย
ตอนนั้นมีคนไม่น้อยที่อิจฉาจินเสี่ยวเยี่ย อย่างแรก หลีชิงจื้อสามารถซื้อที่ดินได้ ในมือย่อมต้องมีเงิน อย่างที่สอง... เขาเป็นบัณฑิต ต่อให้สอบไม่ผ่านจนเป็นขุนนางไม่ได้ ไปช่วยคัดลอกหนังสือให้ผู้อื่นในตัวอำเภอหรือเป็นผู้จัดการร้านสักแห่ง ก็ยังหาเงินได้อยู่ดี
แต่ใครจะคาดคิดว่า หลังจากแต่งงานกับจินเสี่ยวเยี่ยได้เพียงสองเดือน หลีชิงจื้อก็หายตัวไป
ตอนนั้นถึงกับมีข่าวลือว่าหลีชิงจื้อมองจินเสี่ยวเยี่ยไม่ขึ้น จึงทอดทิ้งนางแล้วหนีไป
นับแต่นั้นจินเสี่ยวเยี่ยจึงเปลี่ยนจากภรรยาสาวที่ทุกคนอิจฉาเพราะได้แต่งงานกับบัณฑิต กลายเป็นหญิงน่าสงสารที่ถูกทอดทิ้ง
ที่น่าเวทนายิ่งกว่าคือ จินเสี่ยวเยี่ยยังตั้งครรภ์อยู่ด้วย และในเดือนที่เจ็ดหลังจากหลีชิงจื้อจากไป นางก็ให้กำเนิดลูกชายฝาแฝดสองคนในคราวเดียว
พ่อสามีของจินเสี่ยวเยี่ยก็เป็นคนที่พึ่งพาไม่ได้ ส่วนจินเสี่ยวเยี่ยต้องทั้งเลี้ยงลูกทั้งหาเลี้ยงปากท้องคนทั้งบ้าน ชีวิตนั้นยากลำบากเพียงใดก็ไม่อาจบรรยายได้ นอกจากเห็นใจแล้ว ชาวบ้านยังชอบนำเรื่องของนางมาพูดคุยซุบซิบกันอีกด้วย。
แต่ไม่มีใครกล้าพูดเรื่องเหล่านี้ต่อหน้าจินเสี่ยวเยี่ย เพราะจินเสี่ยวเยี่ยเป็นผู้หญิงที่สามารถถือกลอนไม้ไล่ตีพ่อสามีของตัวเองจนร้องห่มร้องไห้วิ่งหนีไปรอบหมู่บ้านได้
ชาวบ้านกลัวจินเสี่ยวเยี่ย แต่ไม่ได้กลัวลูกทั้งสองของจินเสี่ยวเยี่ย
แม้หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาจะเป็นฝาแฝด แต่หน้าตากลับไม่เหมือนกัน
เด็กอายุสี่ขวบกว่า ๆ ทั้งสองคนตัวดำผอม บนใบหน้า มือ และขา ยังมีรอยแผลเล็ก ๆ จากการเกาอยู่ไม่น้อย แต่เพราะหน้าตาดี อีกทั้งเพิ่งถูกขัดล้างจนสะอาด จึงนับว่าดูน่าเอ็นดูเมื่ออยู่ท่ามกลางเด็กชนบทวัยเดียวกัน
ทั้งสองกำลังเล่นอยู่ริมแม่น้ำ จู่ ๆ ชายคนหนึ่งที่มีเรื่องบาดหมางกับจินเสี่ยวเยี่ยก็เริ่มพูดจาเหลวไหลใส่พวกเขา “ต้าเหมา เอ้อร์เหมา พ่อของพวกเจ้าจะกลับมาเมื่อไร? หรือว่าเขาไม่เอาพวกเจ้าแล้ว?”
เด็กทั้งสองไม่แม้แต่จะสนใจเขา เอาแต่เด็ดใบหญ้ามาเล่น
ชายคนนั้นรู้สึกเสียหน้าอยู่บ้าง แต่ไม่นานก็พูดต่อ “แม่ของพวกเจ้ามีความสัมพันธ์ลับกับต้าจ้วงจากหมู่บ้านข้าง ๆ พอนางแต่งงานใหม่ ก็จะทิ้งพวกเจ้าเหมือนพ่อของพวกเจ้านั่นแหละ ถึงตอนนั้นพวกเจ้าก็จะกลายเป็นเด็กป่าที่ไม่มีใครเอา”
“เจ้าต่างหากที่เป็นผู้ใหญ่ป่าไม่มีใครเอา!” หลีต้าเหมาพูดขึ้นทันที
ส่วนหลีเอ้อร์เหมาตรงไปตรงมากว่า เขาหยิบก้อนดินก้อนหนึ่งข้างตัวขึ้นมาแล้วขว้างใส่หน้าชายคนนั้น พอขว้างเสร็จทั้งสองก็พากันวิ่งหนีออกไปพร้อมร้องลั่น “ตีคนแล้ว!”
“ผู้ใหญ่รังแกเด็กแล้ว!”
ชายคนนั้นถูกก้อนดินขว้างใส่ แถมยังถูกใส่ร้ายกลับ จึงโมโหมาก รีบวิ่งไล่ตามทันที “ไอ้ลูกชั่วไร้คนสั่งสอนสองตัว...”
“เจ้าต่างหากที่เป็นลูกชั่ว รังแกเด็กแล้วยังนับเป็นบุรุษอะไรได้” จินเสี่ยวเยี่ยพุ่งมาจากริมแม่น้ำ ยืนขวางอยู่ตรงหน้าลูกทั้งสอง
“จินเสี่ยวเยี่ย ลูกชายของเจ้าสองคนเอาดินขว้างข้า!”
“ถ้าไม่มีเรื่องอะไรดี ๆ พวกเขาจะเอาดินขว้างเจ้าได้อย่างไร?” จินเสี่ยวเยี่ยตัวไม่สูง รูปร่างผอมเล็ก แต่เสียงดังอย่างมาก
“ลูกชั่วที่ไม่มีพ่อสั่งสอน มีอะไรที่ทำไม่ได้บ้าง? ครั้งก่อนพวกเขายังร่วมมือกันตีลูกข้า แล้วแย่งฟืนบ้านข้าไปด้วย!”
จินเสี่ยวเยี่ยไม่ยอมอ่อนข้อ “นั่นเป็นฟืนบ้านเจ้าหรือ? ชัด ๆ ว่าเป็นลูกสัตว์เดรัจฉานของบ้านเจ้าที่ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าพ่อเป็นใคร ขโมยมาจากบ้านข้า!”
ทั้งสองจึงทะเลาะกันขึ้นมา คนรอบข้างบางคนช่วยเกลี้ยกล่อมจินเสี่ยวเยี่ย บางคนช่วยเกลี้ยกล่อมชายคนนั้น มีเพียงพ่อสามีของจินเสี่ยวเยี่ยที่หลบอยู่หลังฝูงชน ไม่กล้าโผล่หน้าออกมา
ในตอนนั้นเอง จู่ ๆ ก็มีคนตะโกนขึ้นว่า “จินเสี่ยวเยี่ย! สามีของเจ้ากลับมาแล้ว!”
จินเสี่ยวเยี่ยและทุกคนที่อยู่ในที่นั้นต่างชะงักงัน
คนที่ตะโกนยังพูดต่อ “เขาสลบอยู่ที่ปากทางเข้าหมู่บ้าน! รีบมาสักหลายคนช่วยกันหามเขากลับบ้าน!”
ทุกคนไม่รอช้าอีก รีบกรูกันไปยังปากทางเข้าหมู่บ้าน และก็เห็นชายคนหนึ่งนอนสลบอยู่บนพื้นจริง ๆ คนผู้นั้นจะเป็นใครไปได้ถ้าไม่ใช่หลีชิงจื้อ?
ชาวบ้านช่วยกันยกตัวเขากลับไปยังบ้านของจินเสี่ยวเยี่ย แล้วจึงเริ่มตรวจดูอาการของหลีชิงจื้อ
หลีชิงจื้อที่หายตัวไปกว่าสี่ปี เห็นได้ชัดว่าเผชิญความทุกข์ทรมานมาอย่างหนัก บนร่างมีรอยฟกช้ำและบาดแผลมากมายทั้งเล็กและใหญ่ ผอมจนเหลือแต่หนังหุ้มกระดูก ไม่เพียงเท่านั้น บาดแผลบางแห่งยังเน่าเปื่อยและเขาก็กำลังมีไข้สูง
ชาวบ้านผลัดกันเข้ามาดูอาการอยู่รอบหนึ่ง ก่อนที่ผู้เฒ่าหลายคนซึ่งพอมีประสบการณ์จะบอกกับจินเสี่ยวเยี่ยว่า “คนผู้นี้เกรงว่าจะช่วยไม่ไหวแล้ว”
หลีชิงจื้อบนเตียงหายใจแผ่วเบา เรียกอย่างไรก็ไม่ตื่น อีกทั้งยังมีบาดแผลเต็มตัวเช่นนี้ ส่วนใหญ่คงอยู่ไม่รอด
ต่อให้รอดชีวิตได้... ร่างกายที่ทรุดโทรมถึงเพียงนี้ก็คงมีชีวิตอยู่ได้อีกไม่นาน และทำงานอะไรไม่ไหว
แม้หลีชิงจื้อจะเป็นบัณฑิต แต่เมื่อก่อนก็เป็นชายหนุ่มร่างสูงใหญ่กำยำคนหนึ่ง เหตุใดไม่พบกันเพียงไม่กี่ปีถึงกลายเป็นสภาพนี้ได้?
อีกทั้ง... พวกเขาเคยคิดมาตลอดว่าที่เขาหายตัวไปหลายปีเป็นเพราะกลับบ้านเกิด แต่ดูจากสภาพเช่นนี้... หรือจะไม่ใช่?
ชาวบ้านต่างคิดว่าหลีชิงจื้อไม่มีทางรอด ไม่จำเป็นต้องเสียเงินเชิญหมอมา แต่จินเสี่ยวเยี่ยมองชายบนเตียงแล้วกล่าวว่า “ตราบใดที่ยังมีชีวิตอยู่ ก็ต้องลองช่วยดูสักตั้ง!”
นางไม่เคยเชื่อว่าหลีชิงจื้อหนีไป และคิดมาโดยตลอดว่าเขาต้องประสบปัญหาบางอย่างจนกลับมาไม่ได้... ตอนนี้ในที่สุดเขาก็กลับมาแล้ว อย่างไรก็ต้องช่วยเขา!
จินเสี่ยวเยี่ยกัดฟันแน่น สั่งให้พ่อสามีช่วยดูแลลูกทั้งสองให้ดี จากนั้นนำเงินเก็บทั้งหมดของตนวิ่งไปยังตัวอำเภอ ตั้งใจจะเชิญหมอสักคนกลับมา
เมื่อชาวบ้านเห็นเช่นนั้น ต่างก็ทอดถอนใจไม่หยุด
จินเสี่ยวเยี่ยผู้นี้ช่างโชคร้ายจริง ๆ กว่าจะรอให้สามีกลับมาได้ แต่ชายผู้นั้นกลับดูเหมือนจะไม่รอดอยู่แล้ว นางยังคิดจะเสียเงินรักษาเขาอีก
หากต้องใช้เงินทั้งหมดในบ้านไปกับคนผู้นี้ ชีวิตในภายหน้าของจินเสี่ยวเยี่ยคงยิ่งลำบากกว่าเดิม!
คนในหมู่บ้านเวลาป่วย ใครบ้างไม่พยายามอดทนเอาเองก่อน? การเชิญหมอมารักษา... ทั้งค่าตรวจและค่ายารวมกัน สามารถทำให้ครอบครัวหนึ่งหมดตัวได้
แต่จินเสี่ยวเยี่ยเป็นคนดื้อรั้น นางเชิญหมอจากตัวอำเภอกลับมารักษาหลีชิงจื้อ ใช้เงินเก็บในมือจนหมดเกลี้ยง ทว่าทั้งตรวจโรคแล้ว ทั้งกินยาแล้ว หลีชิงจื้อกลับไม่ฟื้นขึ้นมา และอุณหภูมิในร่างก็ไม่เคยลดลง
พริบตาเดียวก็ผ่านไปสองวัน คืนนี้เอง จู่ ๆ ลมหายใจของหลีชิงจื้อก็หยุดลง แต่หลังจากนั้นครู่หนึ่ง ลมหายใจของเขาก็กลับมาอีกครั้ง