ตอนนั้นจินเสี่ยวเยี่ยทั้งโมโหทั้งขำ นางไม่ได้เลิกนั่งเรือเพราะเหตุนี้ ทำไมจะต้องเลิกล่ะ! แต่หลังจากนั้นทุกครั้งที่นั่งเรือ นางจะจ่ายเงินเสมอ หากไม่มีเงิน ก็ยอมเดินเข้าอำเภอเอง อย่างไรก็ไม่ได้ไกลนัก
ช่วงนั้นนางถึงกับไม่อยากยืมครกหินของบ้านสกุลเหยามาตำข้าวแล้ว แต่เพราะสองบ้านอยู่ติดกัน หากไม่ใช้ครกหินของบ้านสกุลเหยา กลับต้องเดินอ้อมไปยืมของบ้านอื่น ชาวบ้านก็คงเอาไปพูดกันอีก สุดท้ายนางจึงทำทุกอย่างตามเดิม
ครกหินทำจากหินทั้งก้อน หนักมาก ขโมยไปก็ลำบาก ชาวบ้านจึงมักวางไว้หน้าบ้านมากกว่าจะเก็บไว้ข้าง ใน จินเสี่ยวเยี่ยบอกกล่าวมารดาเหยาไว้ล่วงหน้าแล้ว เมื่อมาถึงจึงใช้กระบวยน้ำเต้าตักข้าวเปลือกใส่ลงในครกหิน จากนั้นใช้สากไม้ท่อนใหญ่ตำลงไป ข้าวเปลือกที่ตากแดดมาหลายวันแห้งสนิทแล้ว เมื่อตำด้วยแรงพอเหมาะ เปลือกชั้นนอกก็จะหลุดออก เหลือเพียงข้าวกล้อง จากนั้นนำไปฝัดในกระด้ง ข้าวกล้องกับเปลือกก็จะแยกออกจากกันด้วยแรงลม หากนำข้าวกล้องไปหุงทั้งเมล็ด จะสุกยากและย่อยยาก ผู้คนจึงมักนำไปทำต่ออีกขั้น ซึ่งในยุคนี้มีอยู่สองวิธี
วิธีแรกคือตำต่อ หรือใช้โม่หินที่เหมาะสมสีเอารำชั้นนอกออก จนได้เมล็ดข้าวขาว แล้วจึงนำไปหุงเป็นข้าวสารขาว
อีกวิธีหนึ่งคือทุบข้าวกล้องให้แตก ไม่จำเป็นต้องละเอียดมาก เพราะเมื่อเมล็ดแตกแล้วก็หุงสุกได้เร็วขึ้น
โดยทั่วไปครอบครัวที่มีฐานะจะกินข้าวสารขาว ส่วนชาวนาทั่วไปยังคงกินข้าวกล้องเป็นหลัก บ้านของพวกเขาเองก็กินข้าวกล้องมาตลอด บางครอบครัวยากจนมาก ถึงขั้นกินรำข้าวเป็นอาหาร
คนในอำเภอฉงเฉิงนิยมกินข้าวสารขาว ร้านขายข้าวจึงมีรำข้าวเหลือทุกวัน หลายคนไปซื้อรำข้าวโดยอ้างว่าจะนำไปเลี้ยงหมู แต่แท้จริงแล้วซื้อไปกินเอง การตำข้าวเป็นงานใช้แรง โดยมากจึงเป็นหน้าที่ของผู้ชาย แต่ตอนนี้ครอบครัวของพวกเขาพึ่งพาจินเสี่ยวเยี่ยเพียงผู้เดียว
หลีชิงจื้อยืนอยู่ข้างกายนาง ถือแผ่นไม้ไผ่คอยคนข้าวเปลือกในครกหินให้ ข้าวเปลือกใหม่ถูกกะเทาะเปลือกออกอย่างรวดเร็ว เปลือกชั้นนอกนั้นกินไม่ได้เลย นำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงได้เท่านั้น
จินเสี่ยวเยี่ยนำเมล็ดข้าวกับเปลือกไปฝัดในกระด้ง อาศัยแรงลมไม่นานก็แยกเปลือกออกหมด แล้วเทข้าวกล้องกลับลงในครกหินอีกครั้ง ก่อนเริ่มตำต่อพลางกล่าวว่า “วันนี้พวกเราจะได้กินข้าวสารขาว!”
เวลานั้นดวงอาทิตย์ลอยอยู่เหนือศีรษะ แสงแดดส่องลงบนร่างของจินเสี่ยวเยี่ยโดยตรง เหงื่อใสเกาะเต็มใบหน้าสีเข้มของนาง ครั้นนางหันมายิ้มให้เขา หลีชิงจื้อก็รู้สึกว่าหัวใจในอกเต้นแรงขึ้นอย่างควบคุมไม่ได้
เขาอยากเอ่ยอะไรสักอย่าง แต่น่าเสียดายที่จินเสี่ยวเยี่ยเริ่มตำข้าวต่อแล้ว เขาจึงทำได้เพียงยืนมองอยู่ข้าง ๆ มองดูข้าวกล้องค่อย ๆ กลายเป็นข้าวสารขาว
ข้าวสารที่จินเสี่ยวเยี่ยตำด้วยมือ ย่อมไม่ขาวสะอาดเท่าข้าวที่สีด้วยเครื่องจักรในยุคปัจจุบัน แต่ก็นุ่มกว่าข้าวกล้องมาก
คืนนั้น เมื่อหลีชิงจื้อได้ลิ้มรสข้าวสารขาวคำแรก ก็รู้สึกถึงความหอมหวานอย่างที่ยากจะบรรยาย
ต่อให้ไม่มีอาหารกับข้าว เพียงข้าวชามนี้เขาก็กินได้ทั้งหม้อแล้ว ยิ่งบนโต๊ะยังมีปลาเค็มอีก...
หลีชิงจื้อรู้สึกว่าตนเองกินได้ถึงสองหม้อ ตอนวันสิ้นโลกเริ่มต้น เขาเพิ่งอายุสิบแปดปี ฐานะทางบ้านแม้ไม่ถึงกับมั่งคั่ง แต่ก็ถือว่าไม่เลว เวลานั้นเขาแทบขาดเนื้อสัตว์ไม่ได้ ทุกมื้อต้องมีอาหารประเภทเนื้อ และไม่เคยรู้สึกว่าข้าวสารขาวจะอร่อยสักเพียงใด
แต่ครั้งนี้...เขากลับรู้สึกว่าข้าวสารขาวอร่อยเหลือเกิน
คนที่รู้สึกเช่นเดียวกับเขาไม่ได้มีเพียงคนเดียว หลีเหล่าเกินกับเด็กทั้งสองก็กินกันอย่างเอร็ดอร่อย หลีเหล่าเกินยังกล่าวขึ้นว่า “ตอนข้ายังเด็ก ครั้งแรกที่เข้าอำเภอ ก็เห็นเด็กคนหนึ่งอายุพอ ๆ กับข้านั่งกินข้าวสารขาวอยู่หน้าบ้าน ข้าวของเขาขาวกว่าที่พวกเรากินวันนี้เสียอีก...ตอนนั้นข้าคิดอยู่ในใจว่า หากได้กินข้าวสารขาวทุกวันก็คงดี”
หลีเอ้อร์เหมากล่าวทันที “ข้าก็อยากกินข้าวสารขาวทุกวัน!”
แม้แต่หลีต้าเหมายังเอ่ยว่า “ข้าวสารขาวอร่อยจริง ๆ”
หลีชิงจื้อยิ้มพลางกล่าวว่า “ต่อไปพวกเราจะได้กินข้าวสารขาวทุกวันแน่นอน”
ลูกของเขา จะกินแม้แต่ข้าวสารขาวยังไม่ได้ได้อย่างไร? รวมทั้งตัวเขาเอง...สักวันหนึ่งจะต้องมีชีวิตที่กินข้าวสารขาวได้อย่างเต็มที่ ถึงตอนนั้น เขาจะกินทีเดียวสามชาม!
“ท่านพ่อ จริงหรือขอรับ?” หลีเอ้อร์เหมามองหลีชิงจื้อด้วยแววตาอยากรู้อยากเห็น ขณะที่ดวงตาของหลีต้าเหมาก็เต็มไปด้วยความคาดหวังเช่นกัน
“แน่นอนว่าเป็นความจริง พ่อไม่หลอกพวกเจ้าหรอก” หลีชิงจื้อกล่าวอย่างมั่นใจ ยุคสมัยนี้แปลกใหม่สำหรับเขามาก แต่เขาจะพยายามทำให้ครอบครัวของตนมีชีวิตที่ดีขึ้นให้ได้ เพียงแต่หลีชิงจื้อเพิ่งพูดจบ หลีเหล่าเกินก็กล่าวขึ้นว่า “พ่อของพวกเจ้าหลอกให้ดีใจน่ะ! แค่อยากกินให้อิ่มทุกวันยังไม่ง่ายเลย ยังจะกินข้าวสารขาวทุกวันอีก...”
จินเสี่ยวเยี่ยเองก็คิดว่าหลีชิงจื้อเพียงปลอบใจเด็ก ๆ แต่เด็กยังเล็ก ปลอบเสียหน่อยก็ไม่เป็นไร นางถลึงตาใส่หลีเหล่าเกิน ก่อนกล่าวกับเด็กทั้งสองว่า “ต้าเหมา เอ้อร์เหมา รอพวกเราเก็บเงินซื้อที่ดินเพิ่มอีกสองหมู่ได้ ก็จะกินข้าวสารขาวทุกวันได้แล้ว”
เป้าหมายของจินเสี่ยวเยี่ยคือซื้อที่ดินเพิ่มอีกสองหมู่มาโดยตลอด แล้วค่อยเก็บเงินไว้หาภรรยาให้ต้าเหมากับเอ้อร์เหมา บ้านของพวกเขามีที่ดินเพียงสองหมู่น้อยเกินไป หากซื้อเพิ่มอีกสองหมู่ วันหน้าต้าเหมากับเอ้อร์เหมาจึงจะเลี้ยงครอบครัวได้ แน่นอนว่าหากเด็กทั้งสองหาช่องทางทำมาหากินอื่นนอกจากทำนาได้ ก็ยิ่งดี
หลีเหล่าเกินกลัวจินเสี่ยวเยี่ย พอได้ยินก็รีบกล่าวว่า “ใช่ ๆ ซื้อที่ดินเพิ่มอีกสองหมู่ พวกเราก็จะกินข้าวสารขาวทุกวันได้แล้ว แหะ ๆ”
หลีต้าเหมากับหลีเอ้อร์เหมาโห่ร้องดีใจขึ้นมาทันที
ครึ่งเดือนต่อมา จินเสี่ยวเยี่ยไม่ได้เข้าอำเภอฉงเฉิงอีก เอาแต่ยุ่งอยู่ในนา แม้การเข้าอำเภอไปหาเงินจะสำคัญ แต่อาหารคือรากฐานของชีวิตพวกเขา หลังผ่านไปครึ่งเดือน จินเสี่ยวเยี่ยรับซื้อของบางอย่างจากชาวบ้าน เตรียมเข้าอำเภอฉงเฉิงในวันรุ่งขึ้น สิ่งที่นางรับซื้อส่วนใหญ่คือไข่ไก่ ไข่เป็ด และผักบางส่วน เพราะผักที่บ้านของพวกเขาปลูกเองมีน้อยเกินไป แน่นอนว่านางไม่ลืมไก่ตัวผู้ที่พี่หวังฝากซื้อ
เพียงแต่เวลานี้อากาศร้อน ไก่ตัวผู้ตัวนี้ฆ่าก่อนออกเดินทางพรุ่งนี้จะดีกว่า
“พรุ่งนี้ฆ่าไก่ตัวผู้แล้วจะมีเลือดไก่ ถึงตอนนั้นข้าจะต้มให้ท่านกิน บำรุงร่างกายเสียหน่อย” จินเสี่ยวเยี่ยกล่าวกับหลีชิงจื้อ
หลีชิงจื้อกลับมาได้หนึ่งเดือนแล้ว แต่ยังผอมมาก ผอมเหลือเกิน นางรู้สึกอยู่เสมอว่าหากมีลมแรงพัดมาสักวูบ อาจพัดหลีชิงจื้อปลิวหายไปได้ แต่ถึงจะผอม ร่างกายของหลีชิงจื้อก็ดีขึ้นมากแล้ว พรุ่งนี้นางจะเข้าอำเภอฉงเฉิง หลีชิงจื้อจึงตั้งใจจะไปด้วย วันพรุ่งนี้นางก็ไม่ได้มีธุระมากนัก เดินช้าหน่อยก็ไม่เป็นไร จินเสี่ยวเยี่ยจึงตกลงตามคำขอของหลีชิงจื้อ ตั้งใจว่าพรุ่งนี้จะเดินไปพักไป ใช้หนึ่งชั่วยามเดินทางที่ปกติใช้ครึ่งชั่วยาม
ในเมื่อหลีชิงจื้อจะเข้าอำเภอฉงเฉิง หลีต้าเหมากับหลีเอ้อร์เหมาย่อมต้องตามไปด้วย เด็กทั้งสองมีกำลังมากกว่าหลีชิงจื้อเสียอีก หลีชิงจื้ออาจเดินไม่ไหว แต่พวกเขาที่วิ่งเล่นมาตั้งแต่เล็กไม่มีทางเดินไม่ไหว ตอนหลีต้าเหมากับหลีเอ้อร์เหมายังเล็กมาก บางครั้งจินเสี่ยวเยี่ยก็เคยแบกหรือหาบพวกเขาเข้าอำเภอฉงเฉิง แต่พวกเขาไม่มีความทรงจำในตอนนั้นแล้ว ช่วงหนึ่งสองปีมานี้จินเสี่ยวเยี่ยก็ไม่ได้พาพวกเขาเข้าอำเภออีก ดังนั้นเรื่องที่จะได้เข้าอำเภอในวันรุ่งขึ้น ทำให้เด็กทั้งสองตื่นเต้นเป็นอย่างยิ่ง
หลีชิงจื้อเองก็อารมณ์ดีเช่นกัน ในที่สุดร่างกายของเขาก็ดีขึ้นเล็กน้อย สามารถเข้าอำเภอฉงเฉิงไปหางานได้แล้ว
เมื่อห้าปีก่อน ลุงใหญ่จินเคยแนะนำงานหนึ่งให้เจ้าของร่างเดิม แต่เวลานั้นลุงใหญ่จินเพียงรู้ว่าร้านนั้นต้องการรับคนเท่านั้น ไม่อาจรับรองได้ว่าเจ้าของร่างเดิมไปแล้วจะได้งานนั้นแน่นอน ลุงใหญ่จินเป็นเพียงพ่อครัวผู้หนึ่ง บางทีอาจมีข่าวสารมากกว่าคนทั่วไปเล็กน้อย แต่ไม่ได้มีหน้ามีตาถึงเพียงนั้น หลีชิงจื้อรู้ดีว่า สภาพป่วยกระเสาะกระแสะของตนในตอนนี้ หากคิดพึ่งลุงใหญ่จินให้หางานอีกครั้งคงยาก ยังต้องพยายามด้วยตนเอง
“ท่านแม่ อำเภอฉงเฉิงใหญ่มากหรือ?”
“ท่านแม่ เรือใหญ่เป็นอย่างไรหรือ?”
“ท่านแม่...”
หลีต้าเหมากับหลีเอ้อร์เหมาพัวพันถามจินเสี่ยวเยี่ยไม่หยุด ส่วนจินเสี่ยวเยี่ยก็ตอบไปพลาง จัดขนไก่ไปพลาง