เด็กอายุสี่ห้าขวบเป็นวัยที่ชอบนอน หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมานอนอยู่ข้างหลีชิงจื้อ พลางเรียกท่านพ่อไปด้วย เรียกไปเรียกมาก็เผลอหลับไปโดยไม่รู้ตัว
ร่างกายของหลีชิงจื้ออ่อนแอมากและต้องการการพักผ่อนเช่นกัน ท่ามกลางความงัวเงีย เขาก็หลับตามไปด้วย
เมื่อเห็นว่าทั้งสามคนหลับแล้ว จินเสี่ยวเยี่ยก็ปิดประตูห้องแล้วเริ่มทำงานของตน
ในบ้านยังมีข้าวที่ตำไว้ก่อนหน้านี้ นางก่อไฟแล้วนำข้าวลงคั่วในกระทะเหล็ก
ขณะที่กำลังคั่วอยู่ หลีเหล่ากินก็เดินออกมาจากห้องข้าง ๆ
เวลานี้เป็นยามเที่ยง แดดร้อนจัดอย่างยิ่ง หลีเหล่ากินไม่อยากออกไปตากแดดในนา
อากาศร้อนมาก หลีเหล่ากินจึงเหมือนกับหลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมา คือไม่สวมเสื้อ มีเพียงกางเกงขาสั้นตัวเดียว
เขาเหลือบมองประตูห้องที่ปิดสนิท แล้วลดเสียงลง “เสี่ยวเยี่ย อาชิงเป็นอย่างไรบ้าง?”
จินเสี่ยวเยี่ยตอบว่า “ข้าว่าเขาดีขึ้นมากแล้ว น่าจะรอดชีวิตได้” ก่อนหน้านี้ผู้เฒ่าในหมู่บ้านต่างบอกว่าหลีชิงจื้อไม่มีทางรอด ไม่เพียงเท่านั้น แม้แต่หมอที่นางเชิญมาก็พูดอ้อม ๆ ว่าหลีชิงจื้อคงไม่รอดเช่นกัน
หมอผู้นั้นถึงกับไม่ได้สั่งยาเพิ่มให้นัก!
สองวันก่อน ตอนที่เห็นหลีชิงจื้อหายใจรวยริน จินเสี่ยวเยี่ยเองก็คิดว่าเขาคงอยู่ไม่รอดเช่นกัน แต่เมื่อครู่นี้หลีชิงจื้อฟื้นขึ้นมาแล้ว แถมยังกินแป้งปั้นไปหนึ่งชาม บางทีเขาอาจจะรอดก็ได้
เมื่อได้ยินเช่นนั้น หลีเหล่ากินกลับทำหน้าทุกข์ “รอดชีวิตได้หรือ... แล้วจะทำอย่างไรดีล่ะ?”
จินเสี่ยวเยี่ยฟังแล้วรู้สึกไม่เข้าที “รอดชีวิตได้ไม่ใช่เรื่องดีหรือ?!”
หลีเหล่ากินถอนหายใจ “ดูจากสภาพของเขา ต่อไปคงทำงานไม่ได้แน่ ๆ ที่บ้านก็มีปากเพิ่มมาอีกหนึ่งคนคอยกินข้าวเปล่า” เดิมทีอาหารในบ้านก็แทบไม่พอกินอยู่แล้ว ตอนนี้ยังมีคนที่กินอย่างเดียวไม่ทำงานเพิ่มมาอีกคน ต่อไปเกรงว่าคงต้องกินแต่น้ำข้าวทุกวัน!
ตามความคิดของหลีเหล่ากิน ตอนที่หลีชิงจื้อกลับมาในสภาพนั้น ก็ไม่จำเป็นต้องรักษาหรือกินยาเลย เป็นการเสียเงินในบ้านไปเปล่า ๆ
จินเสี่ยวเยี่ยยกพายไม้ไผ่ขึ้น “แล้วท่านไม่ใช่คนกินข้าวเปล่าหรือ? เงินที่ท่านหาได้ยังน้อยกว่าเงินที่ท่านเล่นพนันเสียอีก! วันใดท่านทำงานไม่ได้ ข้าควรปล่อยให้ท่านอดตายหรือไม่?”
“ข้าพูดไม่คิดเอง เจ้าอย่าถือสาข้าเลย” หลีเหล่ากินคว้าถังน้ำข้างตัวแล้ววิ่งหนี “ข้าจะไปรดน้ำแปลงผักเดี๋ยวนี้!”
เมื่อเห็นหลีเหล่ากินวิ่งหนีไป จินเสี่ยวเยี่ยก็กลับมาคั่วข้าวต่อ
ความจริงแล้วตอนนี้หลีเหล่ากินดีขึ้นมากแล้ว
หลังจากหลีชิงจื้อหายตัวไป หลีเหล่ากินคิดว่านาสองหมู่ของหลีชิงจื้อน่าจะตกเป็นของตน คนที่ไม่เคยมีเงินติดมือมาก่อนจึงฮึกเหิมขึ้นมาทันที และออกไปเล่นพนันทุกวัน
เพียงเดือนเดียว หลีเหล่ากินก็เสียเงินไปกว่าหนึ่งก้วน และเงินกว่าหนึ่งก้วนนั้นล้วนเป็นเงินที่เขายืมคนอื่นมา
ยังดีที่หลีเหล่ากินขี้ขลาด ไม่กล้าไปเล่นพนันในตัวอำเภอ เล่นอยู่แต่ในหมู่บ้าน ไม่เช่นนั้นนาสองหมู่ในบ้านก็คงถูกเขาเสียไปจนหมดแล้ว
แต่หนึ่งกว่าก้วนนั้น... ในเวลานั้นจินเสี่ยวเยี่ยจะไปหาเงินมากมายเช่นนั้นมาจากที่ใด?
หลังจากรู้เรื่องนี้ นางก็โกรธจนแทบคลั่ง ทั้งที่กำลังตั้งครรภ์ยังลงไม้ลงมือกับหลีเหล่ากิน คว้ากลอนไม้ไล่ตีเขาจนวิ่งรอบหมู่บ้านไปหนึ่งรอบ จากนั้นยังไปหาคนที่ปล่อยเงินให้หลีเหล่ากินยืม บอกว่าที่นาในบ้านเป็นของลูกในท้องของนาง นางจะไม่ใช้หนี้แทนหลีเหล่ากินเด็ดขาด...
นางตั้งครรภ์ลูกแฝด ท้องใหญ่เป็นพิเศษ หลีเหล่ากินกลัวนาง ชาวบ้านก็กลัวนางเช่นกัน สรุปแล้วหลังจากนั้นก็ไม่มีใครกล้าปล่อยเงินให้หลีเหล่ากินยืมอีก
แต่แม้นางจะพูดว่าไม่ใช้หนี้แทนหลีเหล่ากิน ทว่าหลีเหล่ากินไม่มีความสามารถหาเงินได้ด้วยตนเอง นางก็ไม่อาจปล่อยปละละเลยได้จริง ๆ...
ต่อมานางจึงคอยควบคุมหลีเหล่ากิน ให้เขาไปเก็บหอยน้ำจืดและจับปลาไหลโคลน จากนั้นนางก็นำไปขายในตัวอำเภอ ส่วนที่ขายไม่ออกก็นำมาเลี้ยงเป็ด...
ตอนแรกนางตั้งครรภ์ ต่อมาก็ต้องเลี้ยงลูก ใช้เวลาทำงานหนักกว่าหนึ่งปีเต็มกว่าจะใช้หนี้ก้อนนั้นหมด ใครจะรู้ว่าลำบากเพียงใด!
หลีเหล่ากินก็ยังแก้นิสัยไม่ได้ ยังคงคันไม้คันมืออยากเล่นพนันเป็นครั้งคราว โชคดีที่จินเสี่ยวเยี่ยดูแลเงินและเสบียงในบ้านอย่างเข้มงวด อีกทั้งยังประกาศไปทั่วว่าหนี้ที่หลีเหล่ากินไปก่อขึ้น นางจะไม่ใช้คืนแทน... ตอนนี้หลีเหล่ากินจึงยืมเงินใครไม่ได้ อย่างมากก็แค่เอาเงินไม่กี่เหวินที่นางให้เป็นครั้งคราวไปเสียพนัน
แต่ต่อจากนี้ชีวิตของคนในบ้านจะดำเนินต่อไปอย่างไร ก็คงต้องคิดให้ดี
เงินที่ใช้เชิญหมอมากกว่าที่นางคาดไว้มาก ตอนนี้นอกจากเงินเก็บจะหมดเกลี้ยงแล้ว นางยังติดหนี้เพิ่มอีกสองก้วน วันข้างหน้าคงต้องอยู่อย่างฝืดเคืองแน่นอน ยังไม่ต้องพูดถึงว่าที่บ้านมีคนเพิ่มมาอีกหนึ่งคนที่กินข้าวแต่ทำงานไม่ได้
เมื่อนึกถึงสภาพร่างกายของหลีชิงจื้อ จินเสี่ยวเยี่ยก็รู้สึกว่า ต่อไปเขาคงทำงานอะไรไม่ไหวมากนัก ทำได้เพียงพักรักษาตัวอยู่ที่บ้าน
จินเสี่ยวเยี่ยถอนหายใจ นางต้องหาทางหาเงินให้ได้!
เมื่อคั่วข้าวเสร็จแล้ว จินเสี่ยวเยี่ยก็สะพายข้าวไปยังบ้านที่มีโม่หินในหมู่บ้าน แล้วขอยืมโม่หินของอีกฝ่ายมาบดข้าวให้เป็นผง
ขณะที่กำลังโม่ผงข้าว มีผู้คนมาหานางไม่น้อย ล้วนมาสอบถามอาการของหลีชิงจื้อกันทั้งนั้น
การที่หลีชิงจื้อกลับมาอย่างกะทันหัน แถมยังอยู่ในสภาพใกล้ตาย... หลายวันมานี้เรื่องที่ชาวบ้านหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนพูดคุยกันมีแต่เรื่องของเขา
จินเสี่ยวเยี่ยรู้ดีว่าคนเหล่านี้มาสอบถามเพื่อนำข่าวไปเล่าต่อ แต่ก็ยังเล่าสถานการณ์ในบ้านอย่างคร่าว ๆ และถือโอกาสบอกเรื่องที่หลีชิงจื้อไม่ได้หนีไป แต่ถูกจับตัวไปขุดหินด้วย เพื่อไม่ให้ชาวบ้านพูดกันอยู่ทุกวันว่าหลีชิงจื้อเป็นคนหลอกลวง
คนเหล่านี้ปลอบใจจินเสี่ยวเยี่ยอยู่พักหนึ่ง ก่อนจะแยกย้ายกันไปอย่างพึงพอใจ เพื่อไปเล่าเรื่องของบ้านตระกูลหลี่ให้คนอื่นฟังต่อ
แน่นอนว่าพวกเขาย่อมต้องพูดว่าจินเสี่ยวเยี่ยน่าสงสาร กว่าสามีจะกลับมาได้ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ร่างกายกลับทรุดโทรมจนหมดสภาพ ต่อไปเกรงว่าแปดในสิบส่วนคงทำงานไม่ไหวแล้ว
แต่อย่างไรก็ตาม หลีชิงจื้อกลับฟื้นขึ้นมาได้จริง ๆ... ช่างน่าอัศจรรย์เหลือเกิน!
ธรรมเนียมของหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนคือไม่ว่าบ้านใดจะมีงานมงคลหรืองานศพ ญาติมิตรต่างต้องนำสิ่งของไปมอบให้ หากมีใครป่วยหนัก ก็ต้องไปเยี่ยมพร้อมนำของติดไม้ติดมือไปด้วย
เพียงแต่ของเยี่ยมคนป่วยมักมีไม่มาก โดยทั่วไปก็เป็นไข่เพียงสองสามฟอง แป้งที่จินเสี่ยวเยี่ยนำมาทำแป้งปั้นให้หลีชิงจื้อกินในวันนี้ ก็มาจากบิดามารดาของนางที่นำมาเยี่ยมคนป่วย
หลังจากบดข้าวคั่วเสร็จและกลับมาถึงบ้าน จินเสี่ยวเยี่ยก็เห็นว่าหลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาตื่นแล้ว และกำลังจับแมลงอยู่บนพื้น
ที่บ้านของพวกนางเลี้ยงแม่ไก่หนึ่งตัวกับเป็ดสามตัว ทั้งหมดปล่อยเลี้ยงตามธรรมชาติ
ความจริงนางอยากเลี้ยงมากกว่านี้ แต่หากปล่อยให้ไก่เป็ดออกไปหาอาหารเอง พวกมันก็จะกินไม่อิ่ม อย่างน้อยก็ต้องมีธัญพืชให้กินบ้าง แต่บ้านของพวกนางเองก็มีอาหารไม่พออยู่แล้ว จึงไม่สามารถเลี้ยงเพิ่มได้
อย่างไรก็ตาม ตอนนี้เป็นฤดูร้อน หลีเหล่ากินจะลงแม่น้ำไปเก็บหอยน้ำจืดทุกวัน แล้วนำมาทุบให้แตกเพื่อเลี้ยงเป็ด ทำให้เป็ดโตเร็วและไม่ต้องกินธัญพืช ส่วนแม่ไก่ตัวนั้น... ปกติแล้วหลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาเมื่อเห็นแมลงก็จะจับมาให้มันกิน และยังขุดไส้เดือนมาให้มันกินโดยเฉพาะอีกด้วย
“ท่านแม่!” เมื่อเห็นจินเสี่ยวเยี่ย เจ้าก้อนดำตัวน้อยทั้งสองก็วิ่งเข้ามา ก่อนจะมองผงข้าวคั่วที่นางสะพายมาด้วยสายตาเปี่ยมความหวัง
จินเสี่ยวเยี่ยกล่าวว่า “ต้าเหมา เจ้าไปเอาฟืนมา เอ้อร์เหมา เจ้าไปตักน้ำ แม่จะชงผงข้าวคั่วให้พวกเจ้ากิน”
หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมารีบขยับตัวทำงานทันที
จินเสี่ยวเยี่ยเก็บอาหารทั้งหมดไว้ในห้องของตน ส่วนฟืนในบ้านนั้นเก็บไว้ในห้องของหลีเหล่ากิน
หลีต้าเหมายกฟืนมาให้ จินเสี่ยวเยี่ยก็ไปขอไฟจากบ้านข้าง ๆ แล้วเริ่มต้มน้ำ
เมื่อน้ำเดือดแล้ว นางก็ตักน้ำออกมาส่วนหนึ่งเพื่อชงผงข้าวคั่วสามชาม ของหลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาให้เพียงเล็กน้อย แค่พอได้ลิ้มรส ส่วนของหลีชิงจื้อให้มากกว่า
หลังจากนั้น นางก็เติมข้าวหนึ่งชามลงไปในหม้อแล้วปิดฝา
ระหว่างรอ นางเดินไปเด็ดถั่วฝักยาวกำใหญ่ข้างบ้านอย่างรวดเร็ว จากนั้นเปิดฝาหม้อแล้วหักเป็นท่อน ๆ ด้วยมือโยนลงไป พร้อมเติมเกลือลงไปเล็กน้อย
สุดท้าย นางยังหยิบไข่ไก่มาสองฟอง ตอกใส่ชามทั้งฟอง แล้ววางบนชั้นนึ่งเพื่อให้สุก
จินเสี่ยวเยี่ยคล่องแคล่วว่องไวมาก เพียงไม่นานก็จัดการอาหารกลางวันเสร็จทั้งหมด เมื่อเห็นว่าผงข้าวคั่วที่ชงไว้เย็นลงแล้ว นางก็ยกไปให้หลีชิงจื้อ
ผงข้าวคั่วนี้บดมาจากข้าวกล้อง เนื้อสัมผัสจึงไม่ละเอียดนุ่มเท่าผงข้าวที่ทำจากข้าวขาว
แต่ทันทีที่ผงข้าวคั่วเข้าปาก หลีชิงจื้อก็รู้สึกราวกับจิตใจลอยขึ้นสู่ก้อนเมฆ
ผงข้าวคั่วที่มีกลิ่นหอมไหม้อ่อน ๆ แตะลงบนปลายลิ้น รสชาติของแป้งจากธัญพืชค่อย ๆ แผ่กระจายอยู่ในปาก...
ผงข้าวคั่วชามนี้ไม่ได้ใส่น้ำตาล แต่หลีชิงจื้อกลับลิ้มรสความหวานได้ เขาถึงกับรู้สึกว่าพลังงานจากข้าวกำลังหล่อเลี้ยงร่างกายของเขา
ผงข้าวคั่วนี้อร่อยเกินไปจริง ๆ!
เมื่อเห็นสีหน้าหลงใหลของหลีชิงจื้อ หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาก็รู้สึกว่าผงข้าวคั่วในมือของตนอร่อยกว่าที่เคยกินมาทุกครั้ง
ในที่สุดจินเสี่ยวเยี่ยก็อดถามไม่ได้ “อร่อยขนาดนั้นเลยหรือ?”
หลีชิงจื้อกล่าวว่า “เสี่ยวเยี่ย หลายปีมานี้ข้ากินแต่รำข้าวกับกากถั่ว ชีวิตยิ่งกว่าหมูเสียอีก...”
หลังจากนำถั่วเหลืองไปสกัดน้ำมันแล้ว ยังสามารถนำไปทำเต้าหู้ได้ ส่วนกากถั่วที่เหลือโดยทั่วไปจะนำไปเลี้ยงหมู แต่สุดท้ายกลับกลายเป็นอาหารของเจ้าของร่างเดิม
ยิ่งไปกว่านั้น การได้กินกากถั่วยังถือว่าดีแล้ว หลายครั้งเจ้าของร่างเดิมได้กินเพียงรำข้าว...
แต่ถึงอย่างนั้น อาหารของเจ้าของร่างเดิมก็ยังดีกว่าของเขา พื้นดินที่ปนเปื้อนไม่สามารถปลูกธัญพืชได้ หลายปีสุดท้ายที่เขามีชีวิตอยู่ สิ่งที่กินมีเพียงอาหารกระป๋องและอาหารสำเร็จรูปที่ผลิตไว้ก่อนวันสิ้นโลก
อาหารเหล่านั้นไม่เพียงหมดอายุและเน่าเสีย แต่ยังปนเปื้อนมลพิษอีกด้วย รสชาติน่ากลัวอย่างแท้จริง
จินเสี่ยวเยี่ยยิ่งสงสารสามีของตนมากขึ้น ชาวบ้านต่างคิดว่าหลีชิงจื้อความรู้ไม่ดีและเป็นคนหลอกลวง แต่นางไม่เคยคิดว่าหลีชิงจื้อโกหก แม้จะไม่ได้มีความรู้มากนัก แต่หลีชิงจื้อก็เคยเรียนหนังสือจริง และรู้หนังสือจริง ยิ่งไปกว่านั้น ตอนเพิ่งแต่งงานกัน นางเคยสังเกตว่ามือและเท้าของหลีชิงจื้อแทบไม่มีรอยด้านเลย... ชีวิตก่อนหน้านี้ของหลีชิงจื้อน่าจะไม่ได้ลำบาก
ความจริงก็เป็นเช่นนั้น หลีชิงจื้อเป็นคนพิถีพิถันในชีวิตประจำวัน แตกต่างจากชาวบ้านทั่วไปอย่างมาก
แต่ไม่พบกันเพียงไม่กี่ปี คนที่เคยพิถีพิถันถึงเพียงนั้นกลับกลายเป็นสภาพเช่นนี้...
หลังจากหลีชิงจื้อกินผงข้าวคั่วหมดแล้ว จินเสี่ยวเยี่ยก็ยกชามออกไปอีกครั้ง และยังคงไม่เปิดโอกาสให้เขาเลียก้นชาม
ไม่นานนัก จินเสี่ยวเยี่ยก็ยกชามโจ๊กเข้ามาอีกชาม เด็กสองคนกินผงข้าวคั่วเพียงเท่านั้นยังไม่อิ่ม ในชามของพวกเขาก็มีโจ๊กเพิ่มเข้ามาด้วย ทั้งสองนั่งบนม้านั่งเตี้ยข้างเตียงแล้วกินอย่างตั้งใจ
หลีชิงจื้อมองอยู่ครู่หนึ่ง ก็พบว่าสิ่งที่พวกเขากินคือโจ๊กถั่วฝักยาว เป็นถั่วฝักยาวต้มรวมกับข้าวกล้อง
จริงสิ คนในหมู่บ้านเมี่ยวเฉียนเรียกถั่วฝักยาวว่าถั่วชายกระโปรง
ถั่วฝักยาวเชียวนะ! นี่คือผัก! หลีชิงจื้อมองจินเสี่ยวเยี่ยกินอาหารด้วยสายตาเปี่ยมความหวัง
จินเสี่ยวเยี่ยอดถามไม่ได้ “เจ้ายังไม่อิ่มหรือ?”
“ข้าอยากชิมถั่วชายกระโปรงสักหน่อย” หลีชิงจื้อกล่าว
เมื่อได้ยินเช่นนั้น จินเสี่ยวเยี่ยก็คีบถั่วชายกระโปรงจากชามของตนหนึ่งท่อน แล้วยื่นมาที่ปากของหลีชิงจื้อ
ถั่วฝักยาวที่ต้มในน้ำเปล่าไม่มีรสชาติมากนัก แต่รสชาติตามธรรมชาติของพืชผักก็ดีอยู่แล้ว!
นี่คือผักเชียวนะ!
หลีชิงจื้อค่อย ๆ ลิ้มรสอย่างตั้งใจ จากนั้นก็พบว่าข้าวกล้องที่กินติดมาด้วยแข็งมาก ราวกับยังต้มไม่สุกดี
เดิมทีเขาอยากถามจินเสี่ยวเยี่ยว่าเหตุใดจึงไม่ต้มนานกว่านี้ แต่ไม่นานก็เข้าใจเหตุผล พื้นที่ที่หมู่บ้านเมี่ยวเฉียนตั้งอยู่นั้นเป็นที่ราบ ไม่มีป่าไม้ แม้แต่ดงไม้เล็ก ๆ ก็ยังไม่มี สิ่งที่ชาวบ้านสามารถนำมาใช้เป็นฟืนได้ มีเพียงฟางข้าวและกิ่งหม่อนเท่านั้น ซึ่งไม่เพียงพอสำหรับการใช้งาน ทุกคนจึงต้องประหยัดฟืนอย่างมาก
ชาวนาในสมัยโบราณช่างใช้ชีวิตลำบากจริง ๆ
ขณะที่หลีชิงจื้อกำลังคิดเช่นนั้น หลีต้าเหมาก็ขยับเข้ามา แล้วคีบถั่วฝักยาวหนึ่งท่อนมาป้อนเขา
หลีชิงจื้อกินเข้าไป แล้วเอ่ยชมว่า “ต้าเหมาเป็นเด็กดีจริง ๆ”
ทันทีที่ได้ยินเช่นนั้น หลีเอ้อร์เหมาก็คีบถั่วฝักยาวอีกหนึ่งท่อนมาป้อนหลีชิงจื้อ “ท่านพ่อ กินนี่!”
หลีชิงจื้อจึงกล่าวทันทีว่า “เอ้อร์เหมาก็เป็นเด็กดีเหมือนกัน!”
จินเสี่ยวเยี่ยมัวแต่ยุ่งกับการหาเลี้ยงครอบครัวตลอดเวลา จึงไม่ค่อยได้ชมลูก หลีต้าเหมาและหลีเอ้อร์เหมาเมื่อได้รับคำชมก็มีความสุขมาก ถึงขั้นอยากป้อนทุกอย่างในชามของตนให้หลีชิงจื้อกินเสียทั้งหมดเลยทีเดียว
เมื่อเห็นเช่นนั้น หลีชิงจื้อก็รีบกล่าวว่า “พ่ออิ่มแล้ว กินต่อไม่ไหวแล้ว” เขาคงแย่งอาหารจากเด็กสองคนไม่ได้หรอก
“เจ้าอิ่มแล้วหรือ? ถ้าเช่นนั้นไข่สองฟองนี้เก็บไว้ก่อน รอเจ้าหิวแล้วค่อยกิน” จินเสี่ยวเยี่ยยื่นไข่ต้มสุกสองฟองให้หลีชิงจื้อ
หลีชิงจื้อแทบน้ำลายไหล... เขาไม่ได้อิ่ม เขายังกินได้อีก!