เซียวหรันสังเกตเห็นคันเบ็ดไม้ไผ่ในมือของพวกหลี่ซื่อหมินเช่นกัน สายเบ็ดนั้นเส้นหนามาก เขาไม่แน่ใจว่าทำมาจากวัสดุอะไร แต่นี่คือความแตกต่างของยุคสมัยที่ช่วยไม่ได้จริงๆ
หลี่ซื่อหมินหรี่ตาลง พยายามมองสายเบ็ดของเซียวหรันแต่ก็มองไม่เห็นว่ามันคืออะไร เซียวหรันดูเป็นคนทะมัดทะแมงและดูดี แต่การแต่งกายแบบนี้ หลี่ซื่อหมินรู้สึกขัดหูขัดตายิ่งนัก
"เสี่ยวหลางจวิน เจ้าเป็นคนของต้าถังหรือเปล่า?" หลี่ซื่อหมินเปิดบทสนทนา
พอได้ยินคำว่า 'ต้าถัง' เซียวหรันก็ดีใจจนเนื้อเต้น ดินแดนแถบจงหยวนหลังจากนี้คงไม่มีสงครามใหญ่แล้ว ถ้าหลุดไปยุคสุยคงต้องเจอศึกหนักกว่านี้
เขารีบหันมาตอบ "ใช่ขอรับ!"
ทั้งสำเนียงการพูดและหน้าตาของเซียวหรันคือชาวฮั่นอย่างไม่ต้องสงสัย
"ในเมื่อเป็นคนต้าถัง ไฉนจึงแต่งตัวเช่นนี้?"
"ก่อนหน้านี้ผมไปอยู่ทางแถบซีอวี้ (ดินแดนตะวันตก) มาพักหนึ่ง เพิ่งจะกลับมาได้ไม่นานขอรับ" เซียวหรันหาข้ออ้าง เพราะแถบซีอวี้มีหลายชนชาติอาศัยอยู่ร่วมกัน การจะมีคนแต่งตัวประหลาดบ้างก็คงไม่ใช่เรื่องแปลก
"เครื่องแต่งกายผิดแผกจากจงหยวนยังพอเข้าใจได้ แต่เส้นผมเล่า?"
หลี่ซื่อหมินกล่าวต่อ "คัมภีร์กตัญญู (เสี้ยวจิง) กล่าวไว้ว่า 'ร่างกาย เส้นผม และผิวหนัง ได้รับมาจากบิดามารดา มิกล้าทำลายหรือทำให้บาดเจ็บ คือจุดเริ่มต้นของความกตัญญู' "
เซียวหรันเดาไว้อยู่แล้วว่าต้องมีคนยกเรื่องนี้ขึ้นมาพูด
ผมของเขาไม่มีทางยาวขึ้นได้ในเวลาอันสั้น และเขาก็ไม่อยากไว้ผมยาวด้วย เขาต้องหาคำอธิบายที่สมเหตุสมผล เพราะในยุคนี้ การไม่กตัญญูถือเป็นเรื่องร้ายแรงมาก ทุกยุคทุกสมัยต่างเชิดชูหลักการ 'ปกครองแผ่นดินด้วยความกตัญญู' หากใครไม่กตัญญู นอกจากจะถูกสังคมตราหน้าแล้ว ยังอาจต้องโทษอาญาอีกด้วย
แม้เขาจะไม่ได้นับถือพุทธศาสนาอย่างเคร่งครัด แต่สถานการณ์นี้เซียวหรันจำเป็นต้องยกเอาเรื่องทางธรรมมาอ้างเสียหน่อย
"เมื่อหลายปีก่อนตอนอยู่ซีอวี้ ผมได้มีโอกาสฟังธรรมจากพระเถระผู้ทรงสมณศักดิ์ท่านหนึ่ง จนเกิดศรัทธาบวชเป็นศิษย์ติดตามท่าน แต่ภายหลังก็เพิ่งจะสึกออกมาเป็นฆราวาสขอรับ"
หลี่ซื่อหมินมองดูเซียวหรันอย่างไรก็ดูไม่เหมือนคนเคยเป็นพระ
พระองค์ถามต่อ "ฝ่ายขงจื๊อกล่าวว่า 'ร่างกายเส้นผมได้รับจากพ่อแม่' แต่ฝ่ายพุทธกลับโกนศีรษะ ทางพุทธจะอธิบายเรื่องนี้อย่างไร?"
ลัทธิขงจื๊อมีอิทธิพลลึกซึ้งในแผ่นดินหัวเซี่ย ส่วนพุทธศาสนาเป็นสิ่งที่รับมาจากภายนอก หากไม่อธิบายให้สอดคล้องหรือถ้าไปขัดแย้งกับขงจื๊อ ย่อมยากที่จะดำรงอยู่ได้
เซียวหรันยิ้มแล้วตอบว่า "เส้นผมคือสัญลักษณ์ของ 'อวิชชาและความฟุ้งซ่าน' การโกนผมเปรียบเหมือน 'การตัดขาดจากกิเลสที่พัวพัน' คัมภีร์วิมลเกียรตินิทเทสสูตรกล่าวว่า 'โกนหนวดเคราและเกศา เข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ รับพระธรรมคำสอน กิจที่ควรทำได้สำเร็จแล้ว' "
"ไม่ว่ายากดีมีจน เมื่อโกนผมแล้วล้วนสวมจีวรเสมอภาคกัน คัมภีร์มหาภิกษุสามพันวิธีกรรมเน้นย้ำว่า 'การโกนผมทำให้ฝูงชนไม่เกิดความจองหองมุทะลุ' เพื่อทำลายกำแพงลำดับชั้นทางสังคม"
"คัมภีร์พรหมชาลสูตรกล่าวว่า 'โกนผมละทิ้งรูปลักษณ์ ปรารถนาให้สรรพสัตว์ละวางความทุกข์ เข้าสู่ความสงบเยือกเย็น' "
"ขงจื๊อเน้น 'กตัญญูที่รูปลักษณ์' คือการรักษาร่างกายให้ครบถ้วน แต่พุทธศาสนาเน้น 'กตัญญูที่จิตวิญญาณ' คือความหลุดพ้นทางจิตใจ การโกนผมคือการ 'สละรูปลักษณ์เพื่อแสวงหาธรรม' การมุ่งสู่มรรคผลนิพพานนั้น สุดท้ายจะสามารถ 'อุทิศส่วนกุศล' ให้บิดามารดาได้รับบุญกุศลนิรันดร์ ซึ่งประเสริฐกว่าเพียงแค่การรักษาร่างกายให้สมบูรณ์"
"ทางขงจื๊อ 'ร่างกายเส้นผม' คือ 'วิถีปกติของผู้อยู่ครองเรือน' แต่ทางพุทธการโกนผมคือ 'ความพริ้วไหวของผู้สละเรือน' "
"แม้แต่ในตำราหลุ่นอวี่ของขงจื๊อยังอนุญาตให้ 'สละชีพเพื่อท่านธรรม' การโกนผมของพุทธศาสนาจึงคือการ 'สละความกตัญญูเล็กเพื่อบรรลุความกตัญญูใหญ่' ทั้งสองอย่างล้วนมีแก่นแท้คือ 'มหากตัญญู' เช่นเดียวกัน"
"อย่างที่เขาว่ากันว่า... เปลี่ยนเครื่องทรงแต่ไม่เปลี่ยนความสัตย์ เปลี่ยนรูปลักษณ์แต่ไม่เปลี่ยนใจขอรับ"
เซียวหรันไม่ใช่พระ แน่นอนว่าเขาไม่ได้แตกฉานในพระไตรปิฎก แต่เรื่องนี้เขาบังเอิญจำได้ ถ้าหลี่ซื่อหมินถามลึกกว่านี้ เขาคงจนปัญญา
เขารู้แค่ผิวเผินจากการดูวิดีโอสั้นและบทความออนไลน์เท่านั้นเอง
หลี่ซื่อหมินรู้สึกประหลาดใจมาก คำอธิบายนี้หาข้อโต้แย้งไม่ได้เลย
"แล้วทำไมเสี่ยวหลางจวินถึงสึกออกมาล่ะ?"
"ภายหลังผมรู้สึกว่าตัวเองไม่เหมาะกับทางธรรมขอรับ ผมไม่เชื่อเรื่องชาติภพ ไม่เชื่อเรื่องเวรกรรมการเวียนว่ายตายเกิด หากยังอยู่ในวัดต่อไปคงเข้ากับเพื่อนร่วมสำนักไม่ได้"
"ผมไม่อยากเป็นพวกนอกรีต แม้จะไม่เข้าใจแต่ผมก็เคารพในความเชื่อนั้น ผมจึงเลือกเดินออกมา เป็นปุถุชนคนธรรมดาที่ใช้ชีวิตอย่างอิสระเสรี"
"ผมไม่คิดว่าการไว้ผมยาวคือความกตัญญู และไม่คิดว่าการโกนผมจะตัดความทุกข์ได้จริง การสวดมนต์ขอพรให้พ่อแม่มันดูเลื่อนลอยเกินไปสำหรับผม"
"เมื่อเทียบกับสิ่งเหล่านั้น ผมคิดว่าการอยู่เคียงข้างดูแลท่าน คอยถามไถ่สารทุกข์สุกดิบยังดูจับต้องได้มากกว่า ในยามที่พ่อแม่ต้องการ การได้ไปยืนป้อนน้ำป้อนยาที่ข้างเตียงนั้นประเสริฐกว่าสิ่งใดทั้งหมด"
คำพูดของเซียวหรันจริงๆ แล้วหมิ่นเหม่ต่อการถูกมองว่า 'นอกรีต' อยู่ไม่น้อย โชคดีที่นี่คือยุคถัง ยังไม่มีลัทธิขงจื๊อใหม่ ที่เคร่งครัดจนเกินไป
หลี่ซื่อหมินไม่เพียงแต่ไม่รังเกียจ แต่กลับรู้สึกชื่นชมในตัวชายหนุ่มคนนี้เพิ่มขึ้น
"ฮ่าๆๆ!" หลี่ซื่อหมินหัวเราะร่วน พลางใช้คันเบ็ดไม้ไผ่เคาะฝ่ามือเบาๆ จนปลาในน้ำตกใจว่ายหนี "เสี่ยวหลางจวินพูดได้กินใจนัก!"
"ข้าเคยเห็นวัดวาอารามในฉางอันที่เคาะระฆังสวดมนต์ทุกเมื่อเชื่อวัน แต่พระบางรูปกลับวางมาดชี้นิ้วสั่งชาวบ้าน สู้ทำตัวแบบเจ้าที่ว่า 'สึกตัวแต่ไม่สึกใจ' เช่นนี้ยังเข้าถึงแก่นของ 'กตัญญูที่แท้จริง' เสียกว่า"
เฉิงอวี่จินและฉินฉงไม่ได้สอดคำพูดใดๆ แต่พวกเขาก็พยักหน้าเห็นพ้องกับสิ่งที่เซียวหรันพูดอย่างเต็มที่
"ในคัมภีร์กตัญญูกล่าวว่า 'เริ่มจากการปรนนิบัติพ่อแม่ สานต่อด้วยการรับใช้เหนือหัว' "
หลี่ซื่อหมินชี้ไปที่ปลาในถังของเซียวหรัน
"การใช้ความสามารถของตนหาปลาสดๆ ให้พ่อแม่ทาน กับการใช้ความรู้ความสามารถทำให้ราษฎรอยู่เย็นเป็นสุข สุดท้ายแล้วมันก็รวมลงที่คำว่า 'ทำจริง' เพียงคำเดียว"
เซียวหรันพูดไปมากมาย แต่สิ่งที่เข้าถึงใจหลี่ซื่อหมินที่สุดคือคำว่า 'ทำจริง' (สือ) นี่เอง
ทันใดนั้น เสียงน้ำดัง "ซ่า!" ทุ่นของเซียวหรันถูกกระชากจมหายวับไปในน้ำ เขารีบคว้าคันเบ็ดแล้วหมุนรอกอย่างรวดเร็ว
พอเห็นปลากินเบ็ด หลี่ซื่อหมิน ฉินฉง และเฉิงอวี่จิน ดูจะตื่นเต้นยิ่งกว่าตัวเซียวหรันเองเสียอีก
หลี่ลี่จื้อที่นิ่งเงียบมาตลอดรีบหยิบสวิงข้างตัวขึ้นมาเตรียมจะช่วย
"ลูกหญิง ให้อาเย่ลองดูหน่อย" หลี่ซื่อหมินหันไปมองสวิง
"เพคะ อาเย่!"
หลี่ซื่อหมินรับสวิงมาถือไว้ ทรงแปลกใจกับวัสดุที่อยู่ในมือเพราะไม่เคยเห็นของแบบนี้มาก่อน
"โอ้ ตัวนี้ก็ไม่เล็กนะเนี่ย เสี่ยวหลางจวินช่างมีวิชาเทพจริงๆ!" ในเรื่องฝีมือการตกปลา หลี่ซื่อหมินยอมรับนับถือจากใจ
"ดวงดีขอรับ ดวงดี..." เซียวหรันยังคงตอบคำเดิม
ส่วนใหญ่เป็นเพราะเขาไม่รู้จะพูดอะไรมากกว่า
ยามว่างหลี่ซื่อหมินมักจะตกปลากับเฉิงอวี่จินและฉินฉง ซึ่งทั้งสามคนก็ฝีมือพอๆ กัน
เมื่อเซียวหรันลากปลาเข้ามาใกล้ฝั่ง หลี่ซื่อหมินก็ใช้สวิงช้อนปลาขึ้นมาอย่างเบิกบาน "ดีมาก ดีจริงๆ..."
ตอนที่ขยับเข้าไปใกล้นั้นเอง หลี่ซื่อหมินถึงได้เห็นสายเบ็ดที่ดูเลือนลางเกือบจะโปร่งใส นั่นทำให้เขาเริ่ม 'น้ำลายไหล' อยากได้คันเบ็ดของเซียวหรันมากขึ้นเรื่อยๆ
เซียวหรันสังเกตเห็นว่าเหยื่อของคนกลุ่มนี้คือไส้เดือน ซึ่งเขาไม่ได้เห็นคนใช้เหยื่อแบบนี้มานานมากแล้ว
"เสี่ยวหลางจวิน เหยื่อของเจ้านี่คืออะไรหรือ?" หลี่ซื่อหมินวางสวิงลงแล้วถาม
เซียวหรันไม่รู้จะอธิบายอย่างไรดี จึงนิ่งคิดไปครู่หนึ่ง "นี่เป็นสูตรลับประจำตระกูลขอรับ ไม่สะดวกที่จะบอก"
"อ้อ ข้าเสียมารยาทไปเอง!" หลี่ซื่อหมินไม่ได้ถือสา
"ท่านลุงขอรับ ลองเอาไปใช้ดูสิขอรับ ปลาแถวนี้ดูเหมือนจะชอบเหยื่อแบบนี้มาก"
"ถ้าอย่างนั้นข้าไม่เกรงใจละนะ" หลี่ซื่อหมินโยนไส้เดือนที่ติดขอเบ็ดทิ้งลงน้ำ แล้วเริ่มปั้นเหยื่อใส่ขอเบ็ดตามแบบเซียวหรัน
"ท่านลุงอีกสองท่านก็ลองดูด้วยสิขอรับ" เซียวหรันหันไปบอกฉินฉงและเฉิงอวี่จิน
"ฮ่าๆๆ ขอบใจมากเสี่ยวหลางจวิน!" เฉิงอวี่จินไม่ปฏิเสธเลยสักนิด
ไม่มีนักตกปลาคนไหนอยากกลับบ้านมือเปล่า (กินแห้ว) หรอก
เนื่องจากเซียวหรันอ่อยเหยื่อไว้ก่อนหน้าแล้ว ปลาใหญ่แถวนี้จึงชุกชุมมาก พอทุกคนเปลี่ยนมาใช้เหยื่อของเซียวหรัน ไม่นานนักก็มีปลากินเบ็ดทันที!
"มาแล้ว!" หลี่ซื่อหมินร้องอย่างดีใจ
การเห็นคนอื่นตกได้ มันจะไปสะใจเท่าตกได้เองได้อย่างไรกัน!
เฉิงอวี่จินเห็นปลากินเบ็ดท่านพี่หลี่และท่าทางจะตัวไม่น้อย จึงรีบวางเบ็ดตัวเองลง "เสี่ยวหลางจวิน ขอยืมเจ้านี่หน่อย!"
เฉิงอวี่จินชี้ไปที่สวิง
จบตอนที่ 5